
In een zet met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de gerechtelijke samenwerking en grensoverschrijdende mobiliteit binnen de EU, heeft de Europese Commissie op vrijdag 20 november 2026 Oostenrijk verwezen naar het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU). Brussel stelt dat twee bepalingen van de Oostenrijkse EU-JZG-wet het voor Oostenrijkse rechtbanken verplicht maken – in plaats van optioneel – om bepaalde Europese aanhoudingsbevelen (EAB’s) met betrekking tot Oostenrijkse staatsburgers te weigeren. Volgens het EAB-kader moet uitlevering van een verdachte tussen lidstaten de regel zijn, waarbij weigering alleen op strikt omschreven gronden mogelijk is. De Commissie vindt dat Wenen te ver is gegaan: door aanhoudingsbevelen automatisch te blokkeren wanneer de vermeende misdrijven buiten het grondgebied van de uitgevende staat plaatsvonden, of wanneer het Oostenrijkse strafrecht geen vergelijkbare extraterritoriale jurisdictie kent, wordt Oostenrijkse rechters de beoordelingsvrijheid ontzegd die het EU-recht vereist. Voor mobiliteitsmanagers is deze zaak belangrijk omdat wederzijds vertrouwen in gerechtelijke samenwerking de basis vormt voor visumvrij reizen en de intra-EU detachering van personeel. Als het HvJ-EU de Commissie gelijk geeft, zal Oostenrijk zijn grondwettelijke uitzonderingen moeten aanpassen, wat mogelijk uitleveringen versnelt en de perceptie vermindert dat het Oostenrijkse staatsburgerschap een beschermende schild biedt. Als Wenen echter wint, zouden andere landen de beperkingen kunnen overnemen, wat de HR-due diligence bemoeilijkt bij het verplaatsen van werknemers met lopende procedures in een andere lidstaat. Juridische experts wijzen erop dat de inbreukprocedure (zaak INFR 2020/2307) al sinds 2020 speelt. Een uitspraak kan nog 18 tot 24 maanden duren; financiële sancties volgen alleen als Oostenrijk daarna niet voldoet. Intussen blijven rechtbanken de betwiste bepalingen toepassen, waardoor uitgevende staten mogelijk extra garanties moeten bieden – zoals het toestaan van het uitzitten van straffen in Oostenrijk – om uitlevering te verzekeren. Multinationals doen er goed aan lopende rechtszaken met Oostenrijks personeel te herzien en zich voor te bereiden op strengere termijnen zodra het HvJ-EU uitspraak doet. De zaak illustreert ook hoe nationale maatregelen ter bescherming van burgersrechten kunnen botsen met het EU-principe van wederzijdse erkenning – een thema dat waarschijnlijk terugkeert naarmate lidstaten migratie- en veiligheidswetten herzien.
Bron: 2EU Brussels