Nowy Biometryczny System Wjazdu i Wyjazdu w strefie Schengen rusza: Co muszą wiedzieć polscy pracodawcy i podróżni

Polska dołączyła 2 listopada 2025 roku do 28 innych państw członkowskich strefy Schengen, rozpoczynając pierwszy pełny weekend działania nowego systemu wjazdów i wyjazdów (EES) Unii Europejskiej. Ta cyfrowa platforma, która została uruchomiona 12 października, zastępuje ręczne stemplowanie paszportów automatycznym zbieraniem odcisków palców, zdjęć twarzy oraz danych z dokumentów podróży za każdym razem, gdy obywatel spoza UE przekracza zewnętrzną granicę Schengen. Lotniska Warszawa Chopin i Kraków Balice zakończyły instalację kiosków już wcześniej jesienią, natomiast przejścia graniczne z Ukrainą i Białorusią przetworzyły pierwszą dużą falę rejestracji biometrycznych podczas weekendu Wszystkich Świętych.

Tło: System EES został wprowadzony na mocy rozporządzenia (UE) 2017/2226, jednak jego uruchomienie było wielokrotnie opóźniane z powodu konieczności modernizacji sprzętu i łączy danych przez państwa członkowskie. Dla Polski pełna aktywacja oznacza, że jednostronne przedłużenie bezwizowego ruchu z 1991 roku dla niektórych narodowości stało się technicznie niemożliwe do monitorowania, co wprowadza kraj w zgodność z obowiązującą zasadą 90/180 dni w Schengen. Podróżujący służbowo z USA, Wielkiej Brytanii i kilkudziesięciu innych krajów zwolnionych z wiz muszą więc liczyć się z dodatkowymi formalnościami przy pierwszym wjeździe, gdy funkcjonariusze graniczni pobiorą cztery odciski palców oraz wysokiej rozdzielczości zdjęcie twarzy.



Konsekwencje dla pracodawców: Polskie działy HR, które opierają się na częstych, krótkoterminowych wizytach techników lub przedstawicieli handlowych spoza UE, powinny niezwłocznie przeanalizować wzorce podróży. Ponieważ EES liczy czas pobytu w całej strefie Schengen, inżynier z USA, który spędził 60 dni w Niemczech, będzie miał już tylko 30 dni legalnego pobytu w Polsce w tym samym 180-dniowym okresie. Straż Graniczna wyjaśniła, że przypadkowe przekroczenie dozwolonego czasu pobytu wywoła automatyczne powiadomienie w systemie, co może skutkować karami finansowymi lub zakazem wjazdu.

Praktyczne wskazówki: 1) Zalecaj podróżnym rejestrację odcisków palców już na pierwszym lotnisku (kioski samoobsługowe są najszybsze) i zachowanie potwierdzeń. 2) Korzystaj z publicznego „Kalkulatora Schengen” UE, aby śledzić pozostały czas pobytu. 3) Jeśli łączny czas pobytu może przekroczyć 90 dni, warto przejść na wizę krajową (typ D) lub tymczasowe pozwolenie na pobyt.

Perspektywy: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych informuje, że dane z EES będą bezpośrednio przekazywane do pilotażowego centrum analitycznego Advance Passenger Information (API) w Łodzi, które ma na bieżąco wykrywać ryzykowne przyjazdy. Od kwietnia 2026 roku ręczne stemplowanie paszportów zniknie całkowicie, a pod koniec 2026 roku zostanie uruchomiona towarzysząca systemowi EES elektroniczna autoryzacja podróży ETIAS, wprowadzając dodatkową warstwę kontroli dla krótkoterminowych gości.