EU presenteert vijfjarenmigratieplan met focus op terugkeer en visumbeleid – gevolgen voor Italië

De Europese Commissie presenteerde op 30 januari 2026 een nieuw strategisch document dat de focus verlegt van grensopvang naar versnelde terugkeer van onregelmatige migranten en een intensiever gebruik van het visumbeleid als diplomatiek drukmiddel. Commissaris voor Binnenlandse Zaken Magnus Brunner benadrukte een daling van 26% in onregelmatige grensovergangen vorig jaar, maar wees de Centrale Middellandse Zee – vooral de route Libië-Tunesië-Italië – aan als de meest actieve corridor van de EU. (ansa.it)

Volgens het plan zal de EU: 1) “multifunctionele terugkeerhubs” creëren langs belangrijke routes om identificatie en repatriëring te versnellen; 2) biometrische identiteitsverificatie verplichten met behulp van AI-technologieën; 3) visumfaciliteiten of -beperkingen direct koppelen aan de medewerking van derde landen bij terugname.



Waarom dit belangrijk is voor Italië. Rome draagt nog steeds 55% van de aankomsten via de Centrale Middellandse Zee; het beleid belooft extra Frontex-middelen, maar zet Italië ook onder druk om de detentiecapaciteit uit te breiden en deportaties op te voeren. Italiaanse werkgevers die afhankelijk zijn van niet-EU-seizoensarbeiders vrezen dat strengere visummaatregelen de aanwerving kunnen verstoren als herkomstlanden worden gestraft.

Impact op bedrijfsleven en mobiliteit. Multinationals die talent uit Afrika of Azië naar Italiaanse dochterondernemingen verplaatsen, kunnen te maken krijgen met vertragingen bij de uitgifte van nationale visa als de EU “visumcode”-straffen oplegt. Bedrijven doen er goed aan de visumvrijstellingsonderhandelingen per land nauwlettend te volgen en alternatieve wervingsmogelijkheden open te houden.

De Commissie stelt een jaarlijkse ranglijst voor die het terugkeerpercentage per lidstaat meet; Italië zit momenteel rond de 28%, onder het EU-gemiddelde. Om boetes of minder grensfinanciering te voorkomen, wordt verwacht dat het ministerie van Binnenlandse Zaken de samenwerking met consulaten aanscherpt en het aantal chartervluchten in 2026 opvoert.