Afghaanse asielzoekers in Polen vrezen uitzetting nu regering grensverbod met Wit-Rusland handhaaft

Mensenrechtenorganisaties in Warschau werden op 14 april wakker van de bekende, bezorgde telefoontjes uit detentiecentra in het oosten van Polen. Volgens een verordening die inmiddels meer dan een jaar van kracht is, mag niemand die zonder toestemming vanuit Wit-Rusland is binnengekomen, een asielaanvraag indienen aan de Poolse grens. Deze regel, ingevoerd tijdens de migrantencrisis met Minsk in 2025, werd gepresenteerd als een noodmaatregel van 60 dagen, maar is sindsdien herhaaldelijk verlengd en wordt nu vrijwel automatisch toegepast, aldus advocaten.

De maatregel treft vooral Afghanen hard. Velen werden na de machtsovername door de Taliban door mensensmokkelaars naar Wit-Rusland gebracht en zagen de beboste grens tussen Polen en Wit-Rusland als hun enige reële route naar veiligheid binnen de Europese Unie. Omdat Polen weigert hun aanvragen te registreren, worden zij als ‘illegale binnenkomers’ bestempeld, opgesloten in bewaakte centra en geconfronteerd met uitzettingsbesluiten die hen mogelijk terugsturen naar door de Taliban gecontroleerd Kabul. Mensenrechtenwaakhonden stellen dat deze praktijk zowel de EU-asielwetgeving als het non-refoulementbeginsel van het Vluchtelingenverdrag van 1951 schendt, dat het terugsturen van mensen naar gebieden waar zij vervolging riskeren verbiedt.



“Polen voert in feite een pushback-beleid uit onder het mom van nationale veiligheid,” zegt Marta Górecka van de Helsinki Foundation for Human Rights. Haar organisatie heeft drie zaken ingediend bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Voor managers van internationale mobiliteit staan er veel op het spel. Bedrijven die na de evacuatie in 2021 Afghaanse medewerkers naar Polen hebben gebracht, of Afghaanse contractanten via Wit-Russische dochterondernemingen in dienst hebben, kunnen plotseling geconfronteerd worden met het opsluiten of uitzetten van belangrijke werknemers uit de EU. Specialisten adviseren om de immigratiestatus van elke Afghaan te controleren en, indien nodig, humanitaire visa opnieuw aan te vragen in een ander Schengenland dat nog wel grensaanvragen registreert.

Het Poolse ministerie van Binnenlandse Zaken benadrukt dat de beperkingen tijdelijk en proportioneel zijn, verwijzend naar een scherpe daling van het aantal illegale grensovergangen sinds maart 2025. Maar omdat er geen einddatum in de gewijzigde wet is opgenomen, vrezen activisten dat een van de externe asielroutes van de EU feitelijk langdurig gesloten blijft.