Unia Europejska wprowadza Pakt Migracyjny i Azylowy; rząd Czech odrzuca obowiązkowy zapis o solidarności

O północy 12 czerwca wszedł w życie długo negocjowany przez Unię Europejską Pakt w sprawie Migracji i Azylu, wprowadzający szybsze procedury azylowe na granicach zewnętrznych, zaostrzone zasady powrotów oraz – co budzi najwięcej kontrowersji – mechanizm „obowiązkowej solidarności”, który nakłada na każde państwo członkowskie obowiązek przyjęcia przesiedlonych osób ubiegających się o azyl lub wpłacenia środków do wspólnego funduszu. Praga jednak już w ciągu kilku godzin jasno dała do zrozumienia, że nie weźmie udziału w obowiązkowych relokacjach. Premier Andrej Babiš oświadczył dziennikarzom, że Czechy „nigdy nie wdrożą kwot”, argumentując, że kraj ten już teraz ponosi duże obciążenie humanitarne, goszcząc około 450 000 ukraińskich uchodźców w ramach tymczasowej ochrony. Minister spraw wewnętrznych Lubomír Metnar potwierdził, że Praga będzie starać się o coroczne zwolnienie z tego obowiązku, jednak Bruksela ostrzega, że wyjątki są ograniczone, a nieprzestrzeganie zasad może skutkować wysokimi karami finansowymi.

Dla pracodawców pakt ma znaczenie, ponieważ ma skrócić średni czas rozpatrywania wniosków azylowych z 28 do 12 tygodni oraz przyspieszyć deportację odrzuconych wnioskodawców – zmiany te mogą odciążyć czeskie ambasady, umożliwiając sprawniejsze rozpatrywanie legalnych wniosków o pracę. Z drugiej strony, firmy korzystające z delegowania pracowników spoza UE mogą spodziewać się bardziej rygorystycznych kontroli na lotniskach zewnętrznych, gdyż nowe zasady wstępnej kontroli będą bardziej restrykcyjne.

Analitycy migracyjni wskazują, że otwarty sprzeciw Czech wobec klauzuli solidarności może izolować kraj w ramach grupy V4 + Austria, gdzie Wiedeń i Bratysława wydają się skłonne wpłacać środki do funduszu zamiast przyjmować uchodźców. Niektóre unijne dotacje mogą zostać wstrzymane, jeśli Praga zostanie uznana za nieprzestrzegającą przepisów. Zespoły zajmujące się mobilnością międzynarodową powinny poinformować pracowników przenoszących się do Czech, że polityka azylowa jest kwestią polityczną i dynamiczną: choć obecne zasady dotyczące pobytu w ramach programów dla talentów pozostają bez zmian, nie można wykluczyć działań odwetowych, takich jak wydłużone procedury wizowe w południowych konsulatach UE, jeśli konflikt się pogłębi.