Unia Europejska wprowadza Pakt Migracyjny i Azylowy; Czechy dostosowują procedury

O północy 12 czerwca 2026 roku formalnie weszło w życie długo dyskutowane Porozumienie Unii Europejskiej w sprawie Migracji i Azylu, zastępując 20-letni system dubliński złożonym pakietem dziesięciu rozporządzeń, które harmonizują procedury azylowe, kontrole graniczne oraz solidarność wewnątrz UE. Choć nowe przepisy obowiązują we wszystkich 27 państwach członkowskich, Praga znajduje się pod szczególną presją, by szybciej rozpatrywać wnioski i dzielić się odpowiedzialnością za przybywających na zewnętrzne granice Unii.

Według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Czechy już wdrożyły sześć z dziesięciu ustaw, zmieniły ustawę o cudzoziemcach (326/1999 Sb.) oraz zwiększyły pojemność dwóch ośrodków azylowych poza Pragą. Dla czeskich pracodawców korzystających z talentów spoza UE najważniejszą zmianą proceduralną jest obowiązkowa pięciodniowa „wstępna” kontrola, obejmująca badania bezpieczeństwa i zdrowotne, którą muszą przejść wszyscy nowi wnioskodawcy, zanim złożą wniosek o pozwolenie na pobyt lub pracę. Ministerstwo ostrzega firmy, by uwzględniły dodatkowy tydzień lub dwa w harmonogramach wdrożenia nowych pracowników, dopóki personel nie zostanie w pełni przeszkolony w obsłudze nowych systemów biometrycznych.



Resort testuje także przyspieszony kanał na lotnisku im. Vaclava Havla w Pradze, umożliwiający wysoko wykwalifikowanym pracownikom przejście kontroli zaraz po przylocie – rozwiązanie to zostało pozytywnie przyjęte przez Amerykańską Izbę Handlową w Czechach. Politycznie szybkie dostosowanie się Pragi stoi w sprzeczności z wcześniejszymi deklaracjami koalicji pięciu partii, które zapowiadały próbę wyłączenia się z obowiązkowego systemu relokacji. W ostatecznym kompromisie Czechy przekażą 12 milionów euro do „puli solidarności” na 2026 rok zamiast przyjmować przesiedlonych azylantów, co rząd tłumaczy ochroną krajowych możliwości przy jednoczesnym wsparciu państw granicznych, takich jak Włochy i Grecja. Organizacje praw człowieka krytykują jednak tę opcję „pieniędzy za solidarność”, twierdząc, że osłabia ona zasadę dzielenia się ciężarem i może prowadzić do normalizacji zatrzymań na granicy zewnętrznej.

Największym wyzwaniem operacyjnym pozostają dane. Nowe przepisy wymagają przesłania wszystkich odcisków palców i zdjęć twarzy do zmodernizowanego systemu Eurodac w ciągu 24 godzin, podczas gdy czescy urzędnicy obecnie potrzebują na to średnio 72 godzin. Minister spraw wewnętrznych Vít Rakušan przyznał tę różnicę, ale zapowiedział, że przetarg na system informatyczny o wartości 18 milionów euro, rozstrzygnięty w zeszłym miesiącu, pozwoli na automatyzację przesyłania danych do końca roku. Europejska Agencja ds. Azylu (EUAA) wysłała do Pragi zespół wsparcia technicznego, który pomaga w integracji oprogramowania i szkoleniu urzędników.

Dla menedżerów ds. mobilności kluczowa jest kwestia czasu: podróżujący służbowo z krajów zwolnionych z wiz nie odczują zmian, ale osoby delegowane spoza UE muszą liczyć się z bardziej rygorystycznymi kontrolami na początku oraz, przynajmniej w okresie przejściowym, dłuższym oczekiwaniem na pozwolenia na pobyt. Pracodawcy są zachęcani do planowania delegacji z co najmniej trzymiesięcznym wyprzedzeniem oraz uwzględnienia w budżecie ewentualnych noclegów w nowym ośrodku tranzytowym podczas przeprowadzania kontroli.