Sự gia tăng các vụ thù ghét chống người Ukraine thử thách lòng hiếu khách của Ba Lan đối với người tị nạn

Hình ảnh Ba Lan như một nơi trú ẩn hào phóng nhất của Liên minh châu Âu dành cho người dân chạy trốn khỏi cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022 đang bắt đầu xuất hiện những vết nứt. Một cuộc điều tra của Bloomberg công bố ngày 9 tháng 11 năm 2025 dựa trên dữ liệu cảnh sát và phỏng vấn các tổ chức xã hội cho thấy các báo cáo về tội phạm thù ghét nhắm vào công dân Ukraine đã tăng gần 40% kể từ đầu năm 2025. Các vụ việc bao gồm từ lời lẽ xúc phạm trên xe điện ở Warsaw đến các vụ tấn công và phá hoại tài sản ở các thành phố nhỏ hơn như Białystok và Rzeszów. Mặc dù tội phạm chung ở Ba Lan đang giảm, nhưng các hành vi phân biệt đối xử với người nước ngoài lại tăng – một xu hướng mà các chuyên gia liên kết với sự phân cực chính trị trước thềm bầu cử địa phương năm tới.

Ước tính có khoảng 1,3 triệu người Ukraine vẫn đang sinh sống tại Ba Lan theo Chỉ thị Bảo vệ Tạm thời của EU, được phép làm việc và tiếp cận các dịch vụ công. Việc họ nhanh chóng hòa nhập vào thị trường lao động đã giúp các nhà tuyển dụng giải quyết tình trạng thiếu hụt kỹ năng kéo dài, đặc biệt trong các ngành xây dựng, công nghệ thông tin và logistics. Tuy nhiên, các chính trị gia dân túy và những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội bắt đầu mô tả người tị nạn như những đối thủ cạnh tranh về nhà ở và phúc lợi xã hội. Bộ Nội vụ xác nhận với Bloomberg rằng cảnh sát đã ghi nhận 862 vụ điều tra tội phạm thù ghét chống lại người Ukraine trong 10 tháng đầu năm, tăng so với 617 vụ cùng kỳ năm 2024. Tỷ lệ kết án vẫn thấp vì nhiều nạn nhân từ chối làm chứng do lo ngại bị trả thù hoặc mất việc.



Các chuyên gia tư vấn nhập cư doanh nghiệp cảnh báo các công ty đa quốc gia rằng sự gia tăng các vụ việc thù ghét có thể ảnh hưởng đến nghĩa vụ chăm sóc nhân viên. “Đánh giá rủi ro cho nhân viên được điều động giờ đây phải tính đến cả sự thù địch xã hội, không chỉ an ninh vật lý,” bà Małgorzata Zawadzka, trưởng bộ phận di chuyển nhân sự tại một nhà sản xuất Fortune 500 ở Łódź, cho biết. Các nhà tuyển dụng đang xem xét lại chính sách di chuyển nhân viên để bao gồm đào tạo nhận thức văn hóa, đường dây nóng khẩn cấp và công cụ báo cáo ẩn danh các hành vi quấy rối ngoài nơi làm việc. Một số công ty toàn cầu đã đề nghị Văn phòng Người nước ngoài Ba Lan đẩy nhanh xử lý đơn xin cư trú lâu dài để các quản lý người Ukraine chủ chốt có được sự ổn định và bảo vệ tốt hơn.

Chính phủ khẳng định đang giải quyết vấn đề này. Tháng 10 vừa qua, họ đã khởi động chương trình tài trợ “Cộng đồng An toàn” trị giá 50 triệu PLN dành cho các địa phương có đông người tị nạn, hỗ trợ nâng cấp hệ thống camera giám sát và các trung tâm hỗ trợ nạn nhân đa ngôn ngữ. Tuy nhiên, các tổ chức xã hội cho biết nguồn lực cảnh sát vẫn bị căng thẳng vì lực lượng này còn phải làm nhiệm vụ tại biên giới Đức và Belarus để thực thi kiểm soát tạm thời. Các chuyên gia pháp lý cũng cho rằng Ba Lan vẫn chưa có luật riêng về tội phạm thù ghét dựa trên quốc tịch, buộc các công tố viên phải dựa vào các điều khoản chung về tấn công với mức phạt nhẹ hơn.

Đối với các chuyên gia di chuyển toàn cầu, bài học rút ra ngay lập tức là hai mặt. Thứ nhất, thị trường lao động Ba Lan vẫn mở và hấp dẫn, nhưng các công ty cần cập nhật hệ thống hỗ trợ nhân viên để phù hợp với bối cảnh rủi ro xã hội mới. Thứ hai, các sáng kiến gắn kết cộng đồng chủ động – như tài trợ lớp học ngôn ngữ, tổ chức các sự kiện thể thao chung Ba Lan-Ukraine hoặc hoạt động tình nguyện doanh nghiệp – có thể giúp giảm căng thẳng đồng thời củng cố thương hiệu nhà tuyển dụng. Nếu không hành động, Ba Lan có thể mất đi danh tiếng khó khăn mới có được như trung tâm di cư của Trung Âu và gây khó khăn cho việc xử lý visa, giấy phép lao động trong tương lai nếu dư luận tiếp tục chống lại nhập cư.