Zwitserse Nationale Raad wijst ‘Democratie-initiatief’ af om naturalisatie te versoepelen

Na een vijf uur durend debat in Bern op 30 april stemde de Zwitserse Nationale Raad met een tweederdemeerderheid voor afwijzing van het populaire ‘Democratie-initiatief’. Het burgerinitiatief, gelanceerd door de alliantie Aktion Vierviertel, wilde het Zwitserse staatsburgerschap na vijf jaar legaal verblijf als recht vastleggen en de bevoegdheid voor naturalisatie van de kantons naar de federale overheid overdragen. Voorstanders stelden dat het huidige versnipperde systeem – waarbij sommige kantons tot 12 jaar verblijf en meerdere taaltesten vereisen – de integratie op de arbeidsmarkt belemmert en hoogopgeleid internationaal talent ontmoedigt om zich langdurig aan Zwitserland te binden. Tegenstanders waarschuwden dat het initiatief het staatsburgerschap zou ‘ontwaarden’ en het principe van kantonnale autonomie bij naturalisatie zou ondermijnen. Minister van Justitie Beat Jans waarschuwde voor een ‘grondige centralisatie’ van bevoegdheden die de gemeentelijke administratie zou kunnen overbelasten. Zakenlobby Economiesuisse hield een neutrale positie aan, maar merkte op dat Zwitserland al ongeveer 40.000 mensen per jaar naturaliseert, een van de hoogste aantallen per hoofd van Europa. Het initiatief gaat nu naar de Ständerat (de hogere kamer), die naar verwachting de lijn van de Nationale Raad zal volgen. Als beide kamers het afwijzen, kunnen voorstanders nog een nationaal referendum afdwingen door 100.000 handtekeningen te verzamelen, maar het draagvlak lijkt af te nemen. Voor internationaal mobiele werknemers blijft de situatie ongewijzigd: versnelde naturalisatie is alleen in beperkte gevallen mogelijk (bijvoorbeeld voor partners van Zwitserse staatsburgers). Werkgevers moeten dus rekening blijven houden met lange doorlooptijden bij de opvolgingsplanning van buitenlandse managers die mogelijk een Zwitsers paspoort willen aanvragen.