
Op 16 november 2026 stemde de Staatsbeleidcommissie van de Nationale Raad (SPK-N) met 14 tegen 11 om het ‘stabilisatiemodel’ van het geplande ‘Bilaterale III’-akkoord met de Europese Unie te onderwerpen aan een verplicht referendum, in plaats van het facultatieve referendum dat de Bondsraad had voorgesteld. Het stabilisatiepakket omvat geactualiseerde afspraken over de vrije personenbeweging, staatssteunregels, toegang tot de elektriciteitsmarkt en geschillenbeslechting. Door te kiezen voor het strengere referendumtraject zorgen de wetgevers ervoor dat het akkoord niet in werking kan treden zonder een dubbele meerderheid van zowel de Zwitserse kiezers als de kantons — een hogere drempel die de ratificatie met maanden, zo niet jaren, kan vertragen.
De commissie besprak ook de mogelijkheid om de volgorde van het referendum te koppelen aan de zogenaamde ‘Kompas-initiatie’, die parlementair toezicht op de dynamische invoering van EU-wetgeving zou verankeren. Als deze initiatie eerst wordt aangenomen, zou het EU-akkoord automatisch aan een verplicht referendum worden onderworpen; bij afwijzing zou het referendum facultatief blijven. Politieke analisten verwachten nu dat de vroegste landelijke stemming kan verschuiven naar eind 2028 of 2029.
Voor managers van internationale mobiliteit brengt deze beslissing nieuwe onzekerheid met zich mee over de langetermijnafstemming van Zwitserland op de EU-regels van de interne markt, waaronder de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en vereenvoudigde kortetermijnopdrachten voor intra-bedrijfstransfers. Bedrijven die personeel naar Zwitserse vestigingen willen verplaatsen, moeten mogelijk noodclausules opnemen in arbeidsovereenkomsten om mogelijke verschillen in regelgeving rond sociale zekerheid en verblijfsrechten op te vangen.
De Europese Commissie uitte ‘bezorgdheid’ over de extra vertragingen, maar dreigde niet met vergeldingsmaatregelen. Toch vrezen bedrijven in de life sciences en financiële sector een scenario vergelijkbaar met de massaimmigratie-initiatie van 2014, die leidde tot jarenlange onzekerheid voor grensoverschrijdende dienstverlening. Zwitserse onderhandelaars geven aan dat de gesprekken doorgaan, maar de houding van de commissie benadrukt de politieke gevoeligheid van de vrije personenbeweging en de hoge lat die toekomstige akkoorden moeten halen.
De commissie besprak ook de mogelijkheid om de volgorde van het referendum te koppelen aan de zogenaamde ‘Kompas-initiatie’, die parlementair toezicht op de dynamische invoering van EU-wetgeving zou verankeren. Als deze initiatie eerst wordt aangenomen, zou het EU-akkoord automatisch aan een verplicht referendum worden onderworpen; bij afwijzing zou het referendum facultatief blijven. Politieke analisten verwachten nu dat de vroegste landelijke stemming kan verschuiven naar eind 2028 of 2029.
Voor managers van internationale mobiliteit brengt deze beslissing nieuwe onzekerheid met zich mee over de langetermijnafstemming van Zwitserland op de EU-regels van de interne markt, waaronder de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en vereenvoudigde kortetermijnopdrachten voor intra-bedrijfstransfers. Bedrijven die personeel naar Zwitserse vestigingen willen verplaatsen, moeten mogelijk noodclausules opnemen in arbeidsovereenkomsten om mogelijke verschillen in regelgeving rond sociale zekerheid en verblijfsrechten op te vangen.
De Europese Commissie uitte ‘bezorgdheid’ over de extra vertragingen, maar dreigde niet met vergeldingsmaatregelen. Toch vrezen bedrijven in de life sciences en financiële sector een scenario vergelijkbaar met de massaimmigratie-initiatie van 2014, die leidde tot jarenlange onzekerheid voor grensoverschrijdende dienstverlening. Zwitserse onderhandelaars geven aan dat de gesprekken doorgaan, maar de houding van de commissie benadrukt de politieke gevoeligheid van de vrije personenbeweging en de hoge lat die toekomstige akkoorden moeten halen.