
16 listopada 2026 roku Komisja ds. Polityki Państwowej Rady Narodowej (SPK-N) zagłosowała 14 do 11 za poddaniem komponentu „stabilizacyjnego” planowanego porozumienia „Bilaterale III” z Unią Europejską obowiązkowemu referendum, zamiast proponowanego przez Radę Federalną głosowania fakultatywnego. Pakiet stabilizacyjny obejmuje zaktualizowane umowy dotyczące swobodnego przepływu osób, zasad pomocy państwa, dostępu do rynku energii elektrycznej oraz rozstrzygania sporów. Wybierając bardziej rygorystyczną ścieżkę referendum, ustawodawcy zapewniają, że żadna umowa nie wejdzie w życie bez podwójnej większości głosów obywateli i kantonów — co stanowi wyższy próg, wydłużający proces ratyfikacji o miesiące, a nawet lata. Komisja rozważała również powiązanie kolejności referendum z tzw. „Inicjatywą Kompas”, która miałaby zagwarantować parlamentarny nadzór nad dynamicznym wdrażaniem prawa UE. Jeśli inicjatywa zostanie przyjęta, umowa z UE automatycznie podlegałaby obowiązkowemu głosowaniu; w przeciwnym razie kwestia wróciłaby do referendum fakultatywnego. W każdym przypadku analitycy polityczni przewidują, że najwcześniejsze ogólnokrajowe głosowanie może zostać przesunięte na koniec 2028 lub 2029 roku. Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej decyzja ta wprowadza nową niepewność co do długoterminowego dostosowania Szwajcarii do zasad jednolitego rynku UE, w tym wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych oraz uproszczonych krótkoterminowych delegacji wewnątrzfirmowych. Firmy planujące przeniesienie pracowników do szwajcarskich centrów mogą być zmuszone do wprowadzenia klauzul awaryjnych w umowach o pracę, aby zabezpieczyć się przed możliwymi rozbieżnościami regulacyjnymi w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i praw pobytu. Komisja Europejska wyraziła „zaniepokojenie” dodatkowymi opóźnieniami, ale nie zagroziła środkami odwetowymi. Niemniej jednak przedsiębiorstwa z branży nauk przyrodniczych i usług finansowych obawiają się scenariusza podobnego do inicjatywy dotyczącej masowej imigracji z 2014 roku, która spowodowała wieloletnią stagnację w świadczeniu usług transgranicznych. Szwajcarscy negocjatorzy deklarują kontynuację rozmów, jednak stanowisko komisji podkreśla krajową wrażliwość polityczną kwestii swobody przepływu osób oraz wysokie wymagania, jakie musi spełnić każda przyszła umowa.
Źródło: Swiss Parliament Press Release