Historyczne porozumienie UE-Wielka Brytania likwiduje ogrodzenie graniczne na Gibraltarze i włącza Skałę do strefy Schengen

Po czterech latach żmudnych negocjacji, 14 lipca 2026 roku Bruksela i Londyn podpisały długo oczekiwaną Umowę UE-Wielka Brytania dotyczącą Gibraltaru. Traktat przewiduje likwidację 1,2-kilometrowego ogrodzenia, które od 1910 roku oddzielało Gibraltar od La Línea de la Concepción, a także włączenie brytyjskiego terytorium zamorskiego do strefy Schengen oraz unii celnej UE. Od pierwszej minuty 15 lipca podróżni przybywający drogą lądową, morską lub powietrzną będą poddawani wspólnej kontroli hiszpańsko-gibraltarskiej wewnątrz terminalu lotniska i portu morskiego, podczas gdy kontrole pojazdów i pieszych na granicy zostaną zniesione. Funkcjonariusze hiszpańskiej Guardia Civil, współpracujący z policją gibraltarską, będą przeprowadzać kontrole wjazdu i wyjazdu w ramach Schengen; Wielka Brytania zachowa odpowiedzialność za wizy i azyl na Gibraltarze, ale nie będzie już stemplować paszportów na granicy lądowej. Umowa gwarantuje to, co negocjatorzy nazywają „wspólnym dobrobytem” dla 300 000 mieszkańców Campo de Gibraltar oraz 35 000 Gibraltarczyków, których codzienne życie było dotąd ograniczone przez ogrodzenie. Około 15 000 pracowników transgranicznych – wielu zatrudnionych w sektorach finansowym i gier online w Gibraltarze – zaoszczędzi do dwóch godzin dziennie, które wcześniej traciło w kolejkach. Firmy po obu stronach granicy spodziewają się płynnych łańcuchów dostaw: cła na większość towarów zostaną zniesione, a kontrole weterynaryjne przejmie nowa wspólna placówka w porcie. Politycznie Madryt podkreślił, że roszczenia suwerenności Hiszpanii „pozostają nienaruszone”, jednak minister spraw zagranicznych José Manuel Albares nazwał porozumienie „ostatnim niedomkniętym rozdziałem Brexitu”. Rząd Wielkiej Brytanii świętował „wynik, który chroni unikalny status Gibraltaru, jednocześnie pogłębiając współpracę z Hiszpanią”. W Gibraltarze premier Fabian Picardo określił traktat jako „moment przełomowy”, który zabezpiecza samorządność i kończy fizyczną izolację. Dla menedżerów ds. mobilności umowa zmienia strategie delegowania pracowników. Obywatele państw trzecich oddelegowani do Gibraltaru będą teraz musieli spełniać wymogi wizowe strefy Schengen, jeśli zamierzają przekraczać granicę z Hiszpanią, a doradcy ds. imigracji powinni przeanalizować wzorce podróży pracowników. Firmy prowadzące magazyny celne w Algeciras muszą zaktualizować procedury zgodności, ponieważ hiszpański urząd skarbowy wprowadził nowe kody importu, eksportu i tranzytu obowiązujące od zaraz. Praktyczne wskazówki: 1) Pracownicy transgraniczni powinni zarejestrować się w hiszpańskim programie biometrycznych bramek e-gate, aby przyspieszyć odprawę. 2) Operatorzy logistyczni muszą zastąpić deklaracje ENS wpisami tranzytowymi G4 dla towarów pochodzących z Gibraltaru. 3) Działy HR powinny zweryfikować polityki pracy zdalnej – pracownicy mogą teraz mieszkać po jednej stronie granicy, a pracować po drugiej, bez codziennych kontroli paszportowych.