
Kluczowa komisja Rady Narodowej Szwajcarii zagłosowała w poniedziałek, 16 listopada 2026 roku, za poddaniem całego pakietu stabilizacyjnego „Bilateral III” między Szwajcarią a UE pod obowiązkowe referendum. Zgodnie z prawem szwajcarskim większość umów międzynarodowych może być zatwierdzona wyłącznie przez parlament, chyba że obywatele wymuszą głosowanie. Podniesienie statusu pakietu do rangi konstytucyjnej, na równi z przystąpieniem do UE czy członkostwem w EOG, gwarantuje, że to wyborcy – a nie tylko ustawodawcy – zdecydują, czy długo negocjowane porozumienia wejdą w życie.
Pakiet Bilateral III obejmuje nowe ustalenia dotyczące handlu energią elektryczną, współpracy badawczej, bezpieczeństwa żywności oraz przede wszystkim zaktualizowane ramy instytucjonalne dla Umowy o Wolnym Ruchu Osób (AFMP) z 1999 roku. Bruksela nalega, by Szwajcaria dynamicznie przyjmowała przyszłe unijne przepisy dotyczące mobilności pracowników oraz akceptowała jurysdykcję wspólnego panelu arbitrażowego wspieranego przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Berno z kolei wynegocjowało „klauzulę zabezpieczającą” – mechanizm szybkiego reagowania pozwalający tymczasowo ograniczyć imigrację z UE, jeśli napływ osób osiągnie poziom powodujący „poważne trudności społeczne lub gospodarcze”.
Firmy, które polegają na swobodnym dostępie do talentów z UE, uważnie śledzą harmonogram referendum. Jeśli decyzja parlamentu zostanie potwierdzona podczas sesji zimowej, głosowanie może odbyć się już w czerwcu 2027 roku. Do tego czasu niepewność będzie towarzyszyć planowaniu rekrutacji, koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz wzajemnemu uznawaniu kwalifikacji zawodowych. Międzynarodowe korporacje już rozpoczęły modelowanie scenariuszy na wypadek odrzucenia pakietu, co mogłoby skutkować zawieszeniem AFMP i wprowadzeniem limitów na krótkoterminowe pozwolenia na pracę dla obywateli UE.
Politycznie ruch komisji odpowiada na rosnące społeczne obawy dotyczące poziomu imigracji (netto 80 000 osób w 2025 roku) oraz postrzeganie, że Bruksela ogranicza suwerenność Szwajcarii. Zwolennicy Bilateral III podkreślają, że integracja gospodarcza jest fundamentem szwajcarskiego dobrobytu, a zerwanie relacji zagroziłoby przemysłom eksportowym i finansowaniu badań. Przeciwnicy argumentują, że klauzula zabezpieczająca jest zbyt słaba, a wiążące rozstrzyganie sporów przekracza konstytucyjne granice.
W praktyce menedżerowie HR i ds. mobilności powinni przygotować się na dłuższy okres prawnej niepewności. Zasady dotyczące zezwoleń na pracę, porównywania wynagrodzeń i zgłoszeń delegowania pracowników pozostają na razie bez zmian, ale zespoły zajmujące się płacami i delegacjami muszą mieć gotowe plany awaryjne na wypadek ponownego wprowadzenia limitów lub testów rynku pracy dla obywateli UE. Bieżące monitorowanie debaty parlamentarnej oraz wczesna współpraca z władzami kantonalnymi będą kluczowe przez cały 2027 rok.
Pakiet Bilateral III obejmuje nowe ustalenia dotyczące handlu energią elektryczną, współpracy badawczej, bezpieczeństwa żywności oraz przede wszystkim zaktualizowane ramy instytucjonalne dla Umowy o Wolnym Ruchu Osób (AFMP) z 1999 roku. Bruksela nalega, by Szwajcaria dynamicznie przyjmowała przyszłe unijne przepisy dotyczące mobilności pracowników oraz akceptowała jurysdykcję wspólnego panelu arbitrażowego wspieranego przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Berno z kolei wynegocjowało „klauzulę zabezpieczającą” – mechanizm szybkiego reagowania pozwalający tymczasowo ograniczyć imigrację z UE, jeśli napływ osób osiągnie poziom powodujący „poważne trudności społeczne lub gospodarcze”.
Firmy, które polegają na swobodnym dostępie do talentów z UE, uważnie śledzą harmonogram referendum. Jeśli decyzja parlamentu zostanie potwierdzona podczas sesji zimowej, głosowanie może odbyć się już w czerwcu 2027 roku. Do tego czasu niepewność będzie towarzyszyć planowaniu rekrutacji, koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz wzajemnemu uznawaniu kwalifikacji zawodowych. Międzynarodowe korporacje już rozpoczęły modelowanie scenariuszy na wypadek odrzucenia pakietu, co mogłoby skutkować zawieszeniem AFMP i wprowadzeniem limitów na krótkoterminowe pozwolenia na pracę dla obywateli UE.
Politycznie ruch komisji odpowiada na rosnące społeczne obawy dotyczące poziomu imigracji (netto 80 000 osób w 2025 roku) oraz postrzeganie, że Bruksela ogranicza suwerenność Szwajcarii. Zwolennicy Bilateral III podkreślają, że integracja gospodarcza jest fundamentem szwajcarskiego dobrobytu, a zerwanie relacji zagroziłoby przemysłom eksportowym i finansowaniu badań. Przeciwnicy argumentują, że klauzula zabezpieczająca jest zbyt słaba, a wiążące rozstrzyganie sporów przekracza konstytucyjne granice.
W praktyce menedżerowie HR i ds. mobilności powinni przygotować się na dłuższy okres prawnej niepewności. Zasady dotyczące zezwoleń na pracę, porównywania wynagrodzeń i zgłoszeń delegowania pracowników pozostają na razie bez zmian, ale zespoły zajmujące się płacami i delegacjami muszą mieć gotowe plany awaryjne na wypadek ponownego wprowadzenia limitów lub testów rynku pracy dla obywateli UE. Bieżące monitorowanie debaty parlamentarnej oraz wczesna współpraca z władzami kantonalnymi będą kluczowe przez cały 2027 rok.
Źródło: Swiss Parliament Press Release