Oostenrijk staat directe uitzettingen uit de gevangenis toe na het uitzitten van de straf

In een verrassende zet die meteen zowel lof als kritiek uitlokte, heeft de Oostenrijkse coalitieregering (ÖVP-SPÖ-NEOS) ingestemd met een wetswijziging waardoor het ministerie van Binnenlandse Zaken buitenlandse gedetineerden direct uit de gevangenis kan verwijderen zodra zij het minimale deel van hun straf hebben uitgezeten. Tot nu toe werden gedetineerden zonder verblijfsvergunning na hun vrijlating overgebracht naar reguliere immigratiedetentie, een proces dat maanden kon duren terwijl beroepsprocedures werden behandeld. Minister van Binnenlandse Zaken Gerhard Karner stelt dat de nieuwe regels de overvolle Oostenrijkse gevangenissen met naar schatting 300 gedetineerden per jaar zullen ontlasten en een “duidelijk signaal” afgeven dat Oostenrijk ernstige misdrijven door personen zonder verblijfsrecht niet tolereert.

Volgens het wetsvoorstel worden uitzettingsbevelen al opgesteld terwijl de veroordeelden nog vastzitten. Als zij op het moment dat hun straf eindigt geen geldig verblijfsrecht hebben – en er geen humanitair verbod op terugkeer geldt – worden zij door de politie direct van de poort naar een chartervlucht of landgrens begeleid. Er is geen extra gerechtelijk bevel nodig; de uitzettingsbeslissing wordt gekoppeld aan het strafvonnis. Alleen in zaken waarbij mogelijke uitzetting naar een land waar vervolging dreigt (bijvoorbeeld politieke dissidenten) aan de orde is, volgt automatisch een rechterlijke toetsing.



Deze maatregel maakt deel uit van een breder “Migratiehandhavingspakket” dat Wenen uitrolt nu het nieuwe EU-Asiel- en Migratiepact in de uitvoeringsfase is gekomen. Het sluit aan bij strengere regels voor gezinshereniging en versnelde grenscontroles die eerder in juni zijn aangenomen. Overheidsjuristen benadrukken dat het beleid in lijn is met EU-wetgeving omdat de uitzetting nog steeds plaatsvindt na een proportionaliteitstoets – alleen eerder in het proces.

Mensenrechtenorganisaties waarschuwen echter dat gedetineerden vaak geen toegang hebben tot gespecialiseerde migratieadvocaten en dat beroepsprocedures vanuit het buitenland “louter theorie” zijn. Voor bedrijven die niet-EU-werknemers in dienst hebben, is de impact vooral reputatiegebonden: personeel dat veroordeeld wordt voor ernstige misdrijven riskeert al het verlies van hun Red-White-Red Card. Toch dienen mobiliteitsmanagers buitenlandse medewerkers goed te informeren over Oostenrijks strikte verband tussen strafrecht en immigratie en tijdig toegang tot juridische bijstand te waarborgen voordat problemen escaleren. Multinationals doen er ook goed aan te volgen of andere EU-landen het Wener model overnemen, nu Brussel het belang benadrukt van “naadloze samenwerking tussen strafrechtelijke en terugkeerauthoriteiten”.