Cypr, Grecja, Włochy i Malta wzywają do wspólnego planu awaryjnego UE na wypadek nowej fali migracyjnej

Podczas nieformalnego szczytu Rady Europejskiej w Ayia Napa w dniach 24–25 kwietnia, przywódcy Cypru, Grecji, Włoch i Malty ostrzegli, że konflikty na Bliskim Wschodzie mogą wywołać falę przesiedleńców przypominającą kryzys z 2015 roku. W wspólnym oświadczeniu cztery państwa „na pierwszej linii frontu” zaapelowały do Brukseli o wcześniejsze zatwierdzenie środków awaryjnych, obejmujących obowiązkowe relokacje oraz tymczasowe zawieszenie rozporządzenia dublińskiego. Prezydent Nikos Christodoulides podkreślił, że UE musi być gotowa do aktywacji artykułu 42.7 – klauzuli wzajemnej pomocy – jeśli presja migracyjna zostanie wykorzystana jako zagrożenie hybrydowe. Premier Włoch Giorgia Meloni przedstawiła poufny dokument proponujący szybkie morskie centra selekcji oraz scentralizowany program lotów czarterowych na powroty. Choć nie podjęto wiążących decyzji, przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa zwrócił się do Komisji o przygotowanie zestawu narzędzi kryzysowych do czerwca. Analitycy wskazują, że oświadczenie zwiększa prawdopodobieństwo tymczasowej kontroli granicznej w strefie Schengen, jeśli latem nastąpi gwałtowny wzrost napływu migrantów, co linie lotnicze i biura podróży będą uważnie monitorować. Dla Cypru deklaracja wzmacnia pozycję negocjacyjną w dążeniu do większego finansowania unijnego na modernizację ośrodków recepcyjnych i rozmieszczenie Frontexu w strefie buforowej. Firmy zatrudniające pracowników transgranicznych powinny śledzić kolejne posiedzenia Rady, gdyż uruchomienie mechanizmów na poziomie UE może w krótkim czasie zmienić priorytety wydawania wiz oraz zasady odpowiedzialności przewoźników. Organizacje społeczne skrytykowały deklarację za skupienie się na odstraszaniu, jednak państwa najbardziej dotknięte migracją podkreślają, że bez wiarygodnego planu awaryjnego nowy Pakt będzie politycznie nie do utrzymania.