Raport o imigracji we Włoszech 2026: Mniej przyjazdów, więcej zgonów — IDOS ostrzega przed „humanitarną ślepą plamą”

36. edycja Statystycznego Dossier Migracyjnego IDOS, zaprezentowana w Rzymie 15 października 2026 roku, ukazuje paradoksalny obraz migracji do Włoch. Dane zawarte w 512-stronicowym raporcie pokazują, że nielegalne przekroczenia granicy UE przez Morze Śródziemne spadły z 86 000 w pierwszych ośmiu miesiącach 2025 roku do nieco ponad 51 000 w tym samym okresie 2026 roku, a liczba wniosków o azyl zmniejszyła się o około 20 procent. Jednak liczba zgonów na morzu gwałtownie wzrosła: IDOS odnotował 1 733 potwierdzone ofiary śmiertelne między styczniem a sierpniem 2026 roku, co stanowi wzrost o 39 procent rok do roku, z czego 914 osób zginęło na trasie przez Morze Śródziemne Centralne. Badacze wiążą te sprzeczne trendy z serią decyzji politycznych zarówno Włoch, jak i UE. Twierdzą, że zaostrzone umowy dotyczące zewnętrznej ochrony granic – najpierw testowane przez Rzym w dwustronnych porozumieniach z Tunezją i Libią, a obecnie wpisane w nowy Pakt UE w sprawie Migracji i Azylu (obowiązujący od 12 czerwca) – ograniczyły napływ migrantów, nie zmniejszając jednak potrzeby ucieczki. Organizacje pozarządowe, takie jak SOS Mediterranee, dodają, że administracyjne zatrzymania statków ratunkowych i kryminalizacja załóg wydłużyły czas reakcji na morzu, co pogorszyło bilans ofiar. IDOS poświęca cały rozdział wpływowi migracji na gospodarkę, ostrzegając, że starzejąca się siła robocza Włoch może zmniejszyć się o 3 miliony w ciągu najbliższej dekady bez stałego napływu legalnych pracowników. Wśród 20 rekomendacji politycznych znajdują się m.in. szybsze wydawanie wiz na łączenie rodzin, wieloletnie kwoty dla wykwalifikowanych pracowników oraz rozszerzenie korytarzy humanitarnych koordynowanych ze związkami pracodawców. Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej raport przypomina, że wahadło regulacyjne może szybko się zmieniać. Polityka nastawiona na odstraszanie często oznacza większą kontrolę wniosków o pozwolenia na pracę, dłuższe kontrole na lotniskach oraz doraźne kontrole graniczne – zwłaszcza na lądowych przejściach granicznych Włoch ze Słowenią oraz na punktach wejścia powietrzno-morskiego z Hiszpanii i Afryki Północnej. Firmy wysyłające pracowników do Włoch powinny więc uwzględnić dodatkowy czas na procedury i śledzić ministerialne okólniki wdrażające coroczny „decreto flussi”. Jednocześnie dossier wskazuje na szanse. Lista zawodów deficytowych we Włoszech obejmuje już sektor opieki zdrowotnej, inżynierii i przemysłu spożywczego; IDOS przewiduje, że niedobory rozszerzą się na branże cyfrowe, technologie ekologiczne i budownictwo wraz z przyspieszeniem projektów finansowanych z funduszy odbudowy UE. Pracodawcy, którzy mogą sponsorować programy szkoleniowe lub uznawania kwalifikacji, mają szansę pozyskać kluczowe talenty, realizując jednocześnie apel raportu o „legalne, bezpieczne i obopólnie korzystne” ścieżki migracji.