EU-migratie- en asielpact treedt in werking, België haast zich om nationale procedures aan te passen

Het langverwachte Pact over Migratie en Asiel van de Europese Unie trad formeel in werking op 12 juni 2026, waarmee Brussel de meest ingrijpende herziening van de EU-migratieregels in twee decennia lanceert. Voor België markeert deze datum het einde van een overgangsperiode van twee jaar, waarin nationale autoriteiten wetgeving herschreven, grenspolitiepersoneel trainden en biometrische faciliteiten uitbreidden op Brussels Airport en bij de externe vertegenwoordigingen van het land.

Volgens het nieuwe kader moet elke niet-EU-burger die onregelmatig de externe grens van de EU bereikt, binnen zeven dagen een verplichte veiligheids-, identiteits- en gezondheidscontrole ondergaan (binnen drie dagen als hij zich al op EU-territorium bevindt). Aanvragers die waarschijnlijk geen recht op bescherming hebben, worden doorverwezen naar versnelde grensprocedures met kortere beroepsmogelijkheden, terwijl anderen worden opgenomen in een vernieuwde Eurodac-database om ‘asielshopping’ tussen lidstaten te voorkomen.

Het Belgische Federaal Migratiecentrum (DVZ/Office des Étrangers) heeft extra interviewcabines en mobiele vingerafdrukscanners geïnstalleerd in het aankomstcentrum Gare du Midi, maar interne audits, aangehaald door regeringsbronnen, waarschuwen dat personeelstekorten toch voor achterstanden kunnen zorgen zodra het aantal aankomsten in de zomer piekt.



Politiek steunt de Belgische coalitie het solidariteitsmechanisme van het pact—door herlokalisatie van aanvragers te accepteren of een financiële bijdrage te leveren—maar de Vlaamse nationalistische partij Vlaams Belang pleit al voor een referendum om uit te stappen, met het argument dat huisvesting en sociale voorzieningen overbelast zijn. Bedrijfsorganisaties zijn juist positief: de Federatie van Belgische Ondernemingen stelt dat voorspelbare regels en snellere procedures bedrijven helpen om het nodige talent van buiten de EU aan te trekken, omdat de uitgifte van werkvergunningen eerder in het asielproces kan starten.

Mensenrechtenorganisaties zijn minder optimistisch. De Belgische Vluchtelingenraad vreest dat kortere termijnen de toegang tot juridische bijstand en tolken beperken, vooral in provinciale opvangcentra. De Raad wijst erop dat België in 2025 al werd veroordeeld door de Brusselse arbeidsrechtbank wegens het niet bieden van onderdak aan alle asielzoekers; nieuwe knelpunten kunnen leiden tot nieuwe rechtszaken en financiële sancties.

Voor multinationals is de directe boodschap vooral praktisch. Vanaf deze week krijgen alle gedetacheerden die op humanitaire of gezinsherenigingsgronden aankomen strengere identiteitscontroles, en bedrijven die talent sponsoren onder de Single Permit moeten ervoor zorgen dat biometrische inschrijvingsafspraken ruim op tijd worden gemaakt. Immigratieadviseurs raden aan om drie tot vier extra weken in te calculeren in de planning van opdrachten, totdat de Belgische autoriteiten bevestigen dat de nieuwe digitale systemen volledig stabiel zijn.