Brussel bevestigt Rwanda als koploper voor EU-migranten ‘terugkeercentrum’

Meerdere diplomatieke bronnen in Brussel bevestigen dat Rwanda is uitgekozen als voorkeurslocatie voor het eerste extraterritoriale ‘terugkeercentrum’ van de Europese Unie, meldt AFP via Arab News op 20 oktober. Vijf lidstaten—Denemarken, Oostenrijk, Griekenland, Duitsland en Nederland—zijn van plan om al in november een akkoord te ondertekenen, waarbij de onderhandelingen grotendeels worden gecoördineerd vanuit EU-instellingen in de Belgische hoofdstad. Hoewel België zelf geen van de sponsorlidstaten is, wordt het project in Brussel vormgegeven en kan het toekomstige Belgische beleidslijnen rond externalisering van migratiebeheer beïnvloeden. Ambtenaren van de Belgische Federale Dienst voor Asiel en Migratie volgen de gesprekken nauwgezet, mede vanwege het binnenlandse debat over de kosten en ethiek van het uitbesteden van asielprocedures. Het proefcentrum zou aanvankelijk ongeveer 100 afgewezen migranten huisvesten, met kortdurende opvang in afwachting van terugkeer of, in sommige gevallen, een route naar legaal verblijf in Rwanda. Critici, waaronder de Belgische Groen-Europarlementariër Anna Strolenberg, noemen het plan “onverantwoord” en waarschuwen voor juridische onzekerheden vergelijkbaar met het door Groot-Brittannië afgeblazen Rwanda-plan. Mensenrechtenorganisaties wijzen erop dat het overplaatsen van migranten naar derde landen toezicht en juridische toetsing bemoeilijkt, wat mogelijk in strijd is met de EU-Handvestverplichtingen. Voor planners van internationale mobiliteit betekent deze ontwikkeling een verscherping van de EU-houding ten aanzien van onregelmatig verblijf. Bedrijven die niet-EU-medewerkers in België in dienst hebben, kunnen te maken krijgen met snellere uitzettingsprocedures bij overschrijding van verblijfsvergunningen, waardoor strikte naleving nog belangrijker wordt. Of België uiteindelijk toetreedt tot of zich tegen dergelijke centra keert, zal de strategische context bepalen voor wereldwijde mobiliteitsprogramma’s met hoofdzetel in Brussel, vooral voor kortdurende opdrachten die soms leiden tot overschrijding van verblijfsduur.