Irlandia planuje gruntowną reformę przepisów dotyczących azylu, obywatelstwa i łączenia rodzin

Rząd Irlandii przygotowuje najobszerniejsze zmiany w systemie ochrony międzynarodowej od dwóch dekad. Według dokumentów, które mają trafić na posiedzenie rządu w tym tygodniu, minister sprawiedliwości Jim O’Callaghan przedstawi trzy oddzielne memoranda, które łącznie mają przyspieszyć podejmowanie decyzji, zniechęcić do bezpodstawnych wniosków oraz lepiej dostosować irlandzkie praktyki do nadchodzącego Paktu UE w sprawie azylu i migracji.

Najważniejszą zmianą jest propozycja wydłużenia okresu zamieszkania, jaki uchodźca musi spełnić, aby ubiegać się o naturalizację. Obecnie większość uchodźców może starać się o obywatelstwo Irlandii po trzech latach legalnego pobytu; nowy plan przewiduje wydłużenie tego okresu do pięciu lat oraz wprowadzenie dodatkowych wymogów dotyczących samowystarczalności finansowej i dobrej kondycji w zakresie korzystania ze świadczeń społecznych przez co najmniej dwa z tych lat. Osoby, które wcześniej przebywały w kraju nielegalnie, mogą zostać trwale wykluczone z możliwości uzyskania obywatelstwa.



Zaostrzone zostaną również zasady dotyczące łączenia rodzin. Uchodźcy i osoby objęte ochroną uzupełniającą będą musiały wykazać, że są w stanie zapewnić mieszkanie i utrzymanie członkom rodziny, których chcą sprowadzić do Irlandii. Osoby, które w ciągu trzech lat od uzyskania statusu ochrony korzystały ze świadczeń społecznych lub mają zaległości wobec państwa, nie będą mogły sponsorować krewnych. Z kolei posiadacze zezwoleń na pracę będą mogli sprowadzać jedynie małżonków/partnerów, niepełnoletnie dzieci oraz osoby zależne medycznie.

Trzecie memorandum ma na celu uzyskanie zgody rządu na wprowadzenie tygodniowej opłaty dla pracujących osób ubiegających się o azyl – prawdopodobnie w wysokości od 15 do 238 euro – na pokrycie kosztów zakwaterowania zapewnianego przez państwo. Urzędnicy argumentują, że takie rozwiązanie jest stosowane w Wielkiej Brytanii i kilku krajach UE, a jego wprowadzenie mogłoby przynieść oszczędności dla budżetu państwa sięgające nawet 55 milionów euro rocznie. Propozycja pojawia się w kontekście wyraźnego spadku liczby nowych wniosków o ochronę – z ponad 45 000 w latach 2023-24 do około 27 000 do tej pory w 2025 roku – co daje rządowi przestrzeń polityczną do zastąpienia tymczasowych ośrodków IPAS bardziej „zrównoważonym” modelem.

Specjaliści ds. mobilności pracowników ostrzegają, że choć pakiet jest popularny politycznie, może mieć niezamierzone skutki. Firmy korzystające z programu Critical-Skills Employment Permit obawiają się, że zaostrzone zasady dotyczące łączenia rodzin mogą utrudnić im przyciąganie wysoko wykwalifikowanych pracowników na konkurencyjnym, globalnym rynku. Z drugiej strony, szybsze procedury i jasne przepisy powinny zmniejszyć niepewność prawną zarówno dla pracodawców, jak i wnioskodawców. Jeśli rząd zatwierdzi propozycje, projekt ustawy ma zostać przedstawiony na początku 2026 roku – zaledwie kilka miesięcy przed bezpośrednim wejściem w życie Paktu UE.