Atak samochodowy w Modenie na nowo rozpala debatę o integracji i zasadach nadawania obywatelstwa we Włoszech

Polityczna debata na temat migracji we Włoszech ponownie zaostrzyła się 18 maja 2026 roku, po wizycie ministra spraw wewnętrznych Matteo Piantedosiego w Modenie, gdzie 31-letni Marokańczyk z włoskim obywatelstwem ranił osiem osób w wyniku ataku samochodem i nożem dwa dni wcześniej. Choć śledczy wykluczyli terroryzm, Piantedosi stwierdził, że sprawa „stawia poważne pytania o modele integracji, także w przypadku Włochów drugiego pokolenia”. Podejrzany, urodzony we Włoszech jako dziecko marokańskich rodziców i posiadający włoskie obywatelstwo, podobno cierpi na zaburzenia osobowości oraz doświadczał trudności społecznych i ekonomicznych. Wicepremier Matteo Salvini wykorzystał ten incydent, domagając się szybszych deportacji cudzoziemców popełniających przestępstwa, mimo że rzekomy sprawca jest obywatelem kraju. Przedstawiciele opozycji oskarżyli rząd o wykorzystywanie tragedii do forsowania zaostrzenia polityki migracyjnej. W centrum kontrowersji znajduje się restrykcyjny włoski system obywatelstwa oparty na zasadzie jus sanguinis, według którego dzieci urodzone we Włoszech przez rodziców niebędących Włochami muszą zwykle czekać do 18. roku życia i przejść przez skomplikowane procedury, by uzyskać obywatelstwo. Organizacje społeczne podkreślają, że brak automatycznego obywatelstwa przyczynia się do marginalizacji tzw. „drugiego pokolenia” imigrantów, osłabiając spójność społeczną i integrację na rynku pracy. Z kolei środowiska biznesowe obawiają się, że coraz bardziej spolaryzowana debata może odstraszać wysoko wykwalifikowanych pracowników zagranicznych, których Włochy próbują przyciągnąć nowymi rozwiązaniami, takimi jak wiza dla cyfrowych nomadów. Zespoły zajmujące się mobilnością międzynarodową powinny uważnie śledzić możliwe zmiany w polityce, w tym propozycje zaostrzenia zasad dotyczących pozwoleń na pobyt czy rozszerzenia wymogów dotyczących weryfikacji przeszłości przy długoterminowych zezwoleniach. Ewentualne zaostrzenie przepisów dotyczących deportacji dotknęłoby przede wszystkim cudzoziemców spoza UE i mogłoby skomplikować planowanie zatrudnienia w firmach międzynarodowych, zwłaszcza w sektorach logistyki, hotelarstwa i przemysłu spożywczego, które opierają się na pracy zagranicznych pracowników. Szerzej rzecz biorąc, ten incydent podkreśla ryzyko reputacyjne, z jakim muszą się liczyć firmy zatrudniające zagranicznych specjalistów w krajach, gdzie nastroje społeczne wobec imigracji są niestabilne. Ramy odpowiedzialności pracodawcy powinny więc wykraczać poza kwestie bezpieczeństwa fizycznego i obejmować mechanizmy wsparcia integracji społecznej, zasoby zdrowia psychicznego oraz dostęp do bezstronnej pomocy prawnej.