Parlament UE zatwierdza zaostrzone przepisy dotyczące migracji i ośrodków powrotu – Czechy czekają nowe obowiązki w zakresie zgodności

W nocy 17 czerwca Parlament Europejski ostatecznie zatwierdził szeroki pakiet przepisów, które całkowicie zmieniają zasady dotyczące powrotów i zatrzymań nielegalnych migrantów w UE. Nowe prawo pozwala państwom członkowskim na tworzenie „centrów powrotów” w krajach spoza UE oraz na zatrzymywanie osób bez prawa do pobytu nawet do dwóch lat. Reforma ta jest jedną z najważniejszych zmian w prawie migracyjnym ostatniej dekady i zacznie obowiązywać w Czechach zaraz po spodziewanym zatwierdzeniu przez Radę w najbliższych tygodniach.

Dla Pragi najważniejszym zadaniem będzie wdrożenie nowych przepisów na poziomie krajowym. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych będzie musiało zaktualizować ustawę o cudzoziemcach, wydać nowe wytyczne dla policji dotyczące podstaw zatrzymań oraz wskazać partnerów spoza UE spełniających standardy praw człowieka, jeśli Czechy zdecydują się na outsourcing procedur powrotowych. Obecnie krajowi udaje się usunąć z terytorium zaledwie jedną trzecią cudzoziemców spoza UE, którzy otrzymali ostateczną decyzję o wydaleniu; Bruksela chce, by ten wskaźnik przekroczył 70% do 2028 roku.



Menadżerowie ds. mobilności pracowników powinni zwrócić szczególną uwagę na nowe uprawnienia służb granicznych do przeszukiwania i konfiskaty. Zgodnie z nowymi przepisami funkcjonariusze będą mogli wchodzić na teren firm i zabezpieczać urządzenia elektroniczne w celu ustalenia tożsamości lub historii podróży. Firmy zatrudniające pracowników na krótkoterminowe projekty będą musiały prowadzić skrupulatną dokumentację dotyczącą liczby dni spędzonych w strefie Schengen oraz ważności zezwoleń na pobyt, aby uniknąć zatrzymań podczas kontroli.

Organizacje broniące praw człowieka krytykują ustawę za kryminalizację migracji, a niektóre czeskie NGO już zapowiedziały, że będą kwestionować niektóre zapisy podczas wdrażania, jeśli zabezpieczenia dotyczące zatrzymań rodzin nie będą wystarczająco solidne. Rząd argumentuje, że skuteczna polityka powrotów jest kluczowa dla utrzymania poparcia społecznego dla legalnych programów migracyjnych, w tym bardzo popularnej ścieżki „Wykwalifikowany Pracownik”, która co roku przyciąga około 50 000 pracowników.

W średnim terminie reforma może również wpłynąć na stanowisko Czech wobec odrębnego Paktu UE w sprawie azylu i migracji. Obecnie Praga korzysta z wyjątku od obowiązkowych opłat relokacyjnych ze względu na dużą liczbę uchodźców z Ukrainy, jednak dyplomaci ostrzegają, że przyszłe negocjacje dotyczące solidarności mogą być trudniejsze, jeśli kraj będzie postrzegany jako zbyt łagodny w kwestii powrotów. Międzynarodowe korporacje powinny więc uważnie śledzić zarówno działania Brukseli, jak i Pragi, spodziewając się kolejnych zmian regulacyjnych w ciągu najbliższych 12–18 miesięcy.