EU-Parlement keurt strengere hervorming van terugkeercentra goed – Tsjechië krijgt nieuwe nalevingsverplichtingen

In een late stemming op 17 juni heeft het Europees Parlement definitief ingestemd met een omvangrijk pakket dat de regels van de EU voor terugkeer en detentie van onregelmatige migranten grondig herzien. De wetgeving maakt het mogelijk voor EU-lidstaten om “terugkeerhubs” op te zetten in niet-EU-landen en personen zonder legaal verblijfsrecht tot twee jaar vast te houden. Deze hervorming is een van de meest ingrijpende migratiewetten in een decennium en zal van kracht worden in Tsjechië zodra de Raad naar verwachting binnen enkele weken zijn formele goedkeuring geeft.

Voor Praag is de directe taak om de nieuwe maatregelen in de nationale praktijk door te voeren. Het ministerie van Binnenlandse Zaken zal de Vreemdelingenwet moeten aanpassen, nieuwe richtlijnen voor de politie uitgeven over de gronden voor detentie, en derde landen identificeren die voldoen aan mensenrechtennormen, mocht Tsjechië ervoor kiezen om de terugkeerprocedures uit te besteden. Ambtenaren geven aan dat het land momenteel slechts iets meer dan een derde van de niet-EU-burgers met een definitief uitzettingsbevel daadwerkelijk verwijdert; Brussel wil dat percentage tegen 2028 boven de 70% ligt.



Managers van zakelijke mobiliteit doen er goed aan de nieuwe zoek- en inbeslagnamebevoegdheden van de grenspolitie nauwlettend te volgen. Volgens de nieuwe regels mogen agenten panden betreden en elektronische apparaten in beslag nemen om identiteit of reisgeschiedenis vast te stellen. Bedrijven die medewerkers tijdelijk uitzenden, moeten daarom hun administratie over Schengen-dagen en geldigheid van verblijfsvergunningen tot in de puntjes op orde hebben om te voorkomen dat werknemers bij controles worden vastgehouden.

Mensenrechtenorganisaties bekritiseren de wet omdat deze migratie criminaliseert, en enkele Tsjechische ngo’s hebben al aangegeven delen van de implementatie aan te vechten als de waarborgen rond detentie van gezinnen niet waterdicht zijn. De regering stelt daar tegenover dat een geloofwaardig terugkeerbeleid essentieel is om het publieke draagvlak voor legale arbeidsmigratie, waaronder het populaire “Gekwalificeerde Werknemer”-snelle toelatingsprogramma dat jaarlijks zo’n 50.000 arbeidskrachten aantrekt, te behouden.

Op middellange termijn kan de hervorming ook invloed hebben op de positie van Tsjechië binnen het aparte EU-pact over asiel en migratie. Praag geniet momenteel een vrijstelling van verplichte herverdelingsbijdragen vanwege de grote instroom van Oekraïense vluchtelingen, maar diplomaten waarschuwen dat toekomstige solidariteitsbesprekingen lastiger worden als het land als te soepel wordt gezien in terugkeerbeleid. Multinationals doen er daarom goed aan zowel Brussel als Praag de komende 12 tot 18 maanden scherp in de gaten te houden op mogelijke kettingreacties in regelgeving.