Bilans migracji Austrii na półrocze: po raz pierwszy od dwóch dekad ujemny przyrost imigrantów

Austriackie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych podczas konferencji prasowej 21 lipca przedstawiło statystyki dotyczące migracji i azylu za pierwszą połowę 2026 roku. Minister spraw wewnętrznych Gerhard Karner (ÖVP) określił te dane jako „punkt zwrotny”, podkreślając, że z kraju deportowano 2200 osób, podczas gdy złożono tylko 2016 pierwszych wniosków o azyl. Uwzględniając wnioski o łączenie rodzin oraz powtórne zgłoszenia, łączna liczba wniosków azylowych spadła o 44% rok do roku do poziomu 4903 – to najsilniejszy spadek w UE, obok Polski. Austriackie władze przypisują tę zmianę zaostrzeniu kontroli na granicach z Węgrami, Słowenią, Czechami i Słowacją, zawieszeniu większości wiz na łączenie rodzin oraz zacieśnionej współpracy policyjnej na szlaku bałkańskim. Około połowa deportowanych to obywatele UE usunięci z kraju z powodów kryminalnych lub porządkowych, jednak Karner podkreślił, że priorytetem pozostają deportacje skazanych przestępców spoza UE oraz osób, którym odmówiono azylu. Ministerstwo wskazało na spadek liczby mieszkańców w federalnych ośrodkach recepcyjnych – obecnie około 5500 osób – jako dowód na mniejsze obciążenie systemów opieki społecznej i szkół w regionach. Według urzędników koszty podstawowego wsparcia zmalały od 2023 roku o ponad 125 milionów euro. Kontrowersyjne zamrożenie wiz na łączenie rodzin, wprowadzone w zeszłym roku w trybie nadzwyczajnym, zmniejszyło liczbę przyjazdów tą drogą z 6000 w pierwszej połowie 2024 do zaledwie 50 w tym samym okresie 2026. Choć dekret wygasł, Karner zapowiedział, że w ramach nadchodzącej implementacji unijnego Paktu o Azylu i Migracji Austria przygotowuje system kwotowy dla migracji rodzinnej. Eksperci prawni ostrzegają, że sztywne limity mogą naruszać prawo UE dotyczące swobodnego przepływu i praw człowieka, jednak rząd zapewnia, że „bardzo niska początkowa kwota” jest politycznie nieunikniona. W perspektywie przyszłości Wiedeń koordynuje działania z Niemcami, Holandią, Danią i Grecją, by wytypować „kraj partnerski spoza UE”, który mógłby już w 2027 roku przyjmować ośrodki przetwarzania wniosków azylowych lub ośrodki powrotów. Taki model przetwarzania poza granicami kraju – wzorowany na rozwiązaniach stosowanych przez Włochy i Wielką Brytanię – jest przez austriacki rząd postrzegany jako jedyny trwały sposób na ograniczenie nielegalnych przekroczeń granicy. Krytycy wskazują, że zewnętrzne przetwarzanie wniosków azylowych może naruszać Konwencję o uchodźcach i jedynie przenosić odpowiedzialność humanitarną. Dla firm opierających się na globalnej mobilności, spadek liczby imigrantów humanitarnych może zmniejszyć presję polityczną na zaostrzenie kanałów migracji zarobkowej, takich jak karta Rot-Weiß-Rot. Jednak przedsiębiorstwa powinny przygotować się na utrzymujące się kontrole dokumentów na wewnątrzschengenowskich granicach Austrii oraz wydłużone terminy rozpatrywania wniosków wizowych dla osób towarzyszących, aż do wyjaśnienia nowego systemu kwotowego – prawdopodobnie nie wcześniej niż w pierwszym kwartale 2027 roku.