UE przedstawia „wojskowy Schengen” — dlaczego ten plan jest ważny dla fińskich dróg i kolei o podwójnym przeznaczeniu

19 listopada Komisja Europejska przedstawiła pakiet dotyczący Mobilności Wojskowej, który zobowiązywałby państwa członkowskie — w tym Finlandię — do wydawania pozwoleń na tranzyt wojskowy przez terytorium UE w ciągu trzech dni w czasie pokoju oraz zaledwie sześciu godzin podczas kryzysu. Propozycja, powszechnie nazywana „wojskowym Schengen”, ma na celu wyeliminowanie biurokratycznych przeszkód, które obecnie spowalniają przemieszczanie ciężkich pojazdów, czołgów i amunicji przez granice.

Choć inicjatywa jest skierowana na cele obronne, niesie ze sobą korzyści także dla mobilności cywilnej. Bruksela wskazała około 500 mostów, tuneli i połączeń kolejowych wymagających modernizacji, aby mogły wytrzymać ciężar 70-tonowych czołgów podstawowych; 26 z tych obiektów znajduje się na arktycznym korytarzu logistycznym Finlandii między Oulu a norweskim portem Narvik. Budżet Komisji na lata 2028–2034, wynoszący 17,6 mld euro, miałby współfinansować prace, które przyniosą korzyści także transportowi towarów komercyjnych, autobusom turystycznym oraz przewozom ponadgabarytowym do fińskich zakładów produkujących materiały do baterii.



Fińskie grupy logistyczne pozytywnie oceniają perspektywę ujednoliconych pozwoleń. Obecnie przewóz łopaty turbiny wiatrowej z Vaasy do Szwecji może wymagać aż 14 różnych zezwoleń, co odzwierciedla trudności, z jakimi borykają się konwoje wojskowe. Jeśli przepisy zostaną przyjęte, powstanie jedno internetowe okno do składania wniosków, a pozwolenie zostanie automatycznie zatwierdzone, chyba że państwo zgłosi sprzeciw w ciągu 72 godzin.

Rząd w Helsinkach już wyznaczył priorytetowe korytarze i przedstawił szacunki kosztów na poziomie 1,4 mld euro na wzmocnienie podtorza kolejowego wykorzystywanego wspólnie przez VR Cargo i jednostki logistyczne NATO. Krytycy jednak ostrzegają, że taki ciężar finansowy może ograniczyć środki na projekty elektryfikacji kolei pasażerskich.

Negocjacje przenoszą się teraz do Rady UE, gdzie wymagana jest jednomyślność. Planiści obrony podkreślają, że pakiet jest pilny w obliczu rosnącej obecności wojskowej Rosji przy granicy Finlandii; menedżerowie ds. podróży służbowych zauważają, że wszelkie prace przyspieszające tranzyt bezcłowy na przejściach granicznych mogą pośrednio zmniejszyć korki także dla ruchu cywilnego.