Zamrożone przejście: po 51 latach opuszczone lotnisko w Nikozji wciąż jest silnym symbolem cypryjskiej mobilności

Uderzające zdjęcia opublikowane 23 listopada przez grecki portal informacyjny ProtoThema ponownie rozgorzały publiczną debatę na temat przyszłości Międzynarodowego Lotniska w Nikozji – niegdyś najruchliwszego węzła lotniczego na wyspie, które od czasu tureckiej inwazji w 1974 roku stoi opuszczone w strefie buforowej ONZ. Artykuł, który szybko stał się viralem na cypryjskich mediach społecznościowych, ukazuje terminale z kulami w ścianach, rdzewiejące rękawy do samolotów oraz powoli rozpadający się na płycie samolot Cyprus Airways Trident.

Lotnisko, otwarte w 1968 roku, obsługiwało ponad milion pasażerów rocznie, zanim działania wojenne wymusiły jego nagłe zamknięcie. Jego utrata zmieniła mapę mobilności kraju: w ciągu dwóch lat wybudowano od podstaw lotnisko w Larnace, w latach 80. powstało lotnisko w Pafos, a stolica stała się jedynym miastem stolicą UE bez działającego lotniska cywilnego. Po pół wieku szkielet budynku w Nikozji strzegą żołnierze pokojowi UNFICYP, a dostęp do niego możliwy jest tylko za specjalnym pozwoleniem.



Od czasu do czasu dyplomaci zgłaszają propozycje ponownego otwarcia lotniska pod wspólną administracją jako środek budujący zaufanie – ostatnio w 2021 roku, gdy wysłanniczka ONZ Jane Holl Lute zasugerowała uruchomienie operacji wyłącznie cargo, która mogłaby przynieść korzyści obu społecznościom. Negocjacje utknęły jednak na kwestiach bezpieczeństwa i jurysdykcji celnej. Ekonomiści transportu szacują, że modernizacja lotniska do współczesnych standardów kosztowałaby co najmniej 400 milionów euro, ale podkreślają, że centralnie położony węzeł mógłby znacznie skrócić czas transferów lądowych dla podróżujących służbowo i sprzyjać powstawaniu nowych tanich połączeń.

Dla planistów globalnej mobilności los lotniska to nie tylko symbolika. Ponowne otwarcie hubu w Nikozji mogłoby zdywersyfikować punkty wejścia na wyspę, odciążyć lotnisko w Larnace w szczycie sezonu turystycznego oraz zapewnić bezpośredni dostęp korporacyjnym shuttle’om do dzielnic biznesowych stolicy i specjalnych Międzynarodowych Centrów Biznesowych (IBC). Z kolei dalsze pozostawanie lotniska w stanie ruiny utrwala zależność od długich transferów drogowych, które generują ukryte koszty w budżetach delegacji.

Choć formalne negocjacje nie są obecnie prowadzone, odnowione zainteresowanie mediów skłoniło Cypryjską Izbę Handlową do wezwania do niezależnego studium wykonalności. Międzynarodowe firmy zatrudniające znaczną liczbę pracowników w Nikozji – zwłaszcza z branży fintech i usług profesjonalnych – prawdopodobnie będą cicho lobbować za każdą inicjatywą poprawiającą łączność. Jednak dopóki polityka nie znajdzie wspólnego mianownika, pierwotne lotnisko wyspy pozostanie poruszającym symbolem mobilności utraconej na skutek konfliktu.