EU-migratie- en asielpact treedt in werking; Tsjechië stemt procedures af

Op middernacht van 12 juni 2026 trad het lang besproken Pact over Migratie en Asiel van de Europese Unie officieel in werking, waarmee het 20 jaar oude Dublin-regime werd vervangen door een complex pakket van tien verordeningen die de asielprocedures, grenscontroles en solidariteit binnen de EU harmoniseren. Hoewel de nieuwe regels gelden voor alle 27 lidstaten, staat Praag onder bijzondere druk om te laten zien dat het aanvragen sneller kan verwerken en de verantwoordelijkheid voor aankomsten aan de buitengrenzen van de EU kan delen. Volgens het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft Tsjechië al zes van de tien wetten omgezet, de Vreemdelingenwet (326/1999 Sb.) aangepast en de capaciteit van de twee speciale asielcentra buiten Praag uitgebreid.

Voor Tsjechische werkgevers die afhankelijk zijn van talent van buiten de EU is de meest directe verandering procedureel: alle nieuwe aanvragers moeten nu eerst een vijfdaagse ‘pre-entry’ screening doorlopen, inclusief veiligheids- en gezondheidscontroles, voordat ze een verblijfs- of werkvergunning kunnen aanvragen. Het ministerie waarschuwt bedrijven om rekening te houden met een extra wachttijd van één tot twee weken in hun onboarding-planning, totdat het personeel volledig is getraind in de nieuwe biometrische systemen. Daarnaast test het ministerie een versnelde procedure op de luchthaven Václav Havel in Praag, zodat hoogopgeleide werknemers de screening direct bij aankomst kunnen afronden – een initiatief dat door de Amerikaanse Kamer van Koophandel in Tsjechië wordt toegejuicht.



Politiek gezien staat de snelle naleving van Praag haaks op eerdere verklaringen van de vijfpartijencoalitie, die had aangegeven te willen afzien van verplichte herverdeling van asielzoekers. Volgens het uiteindelijke compromis draagt Tsjechië 12 miljoen euro bij aan het ‘solidariteitspotje’ voor 2026, in plaats van asielzoekers op te nemen. De regering stelt dat deze oplossing de nationale capaciteit beschermt en tegelijkertijd steun biedt aan landen aan de frontlinie zoals Italië en Griekenland. Mensenrechtenorganisaties bekritiseren deze ‘cash-for-solidarity’-optie, omdat het de lastendeling ondermijnt en het risico vergroot dat detentie aan de buitengrens genormaliseerd wordt.

Vanuit operationeel oogpunt is data de grootste uitdaging. De nieuwe regels schrijven voor dat alle vingerafdrukken en gezichtsbeelden binnen 24 uur moeten worden geüpload naar het vernieuwde Eurodac-systeem; Tsjechische ambtenaren doen er momenteel gemiddeld 72 uur over. Minister van Binnenlandse Zaken Vít Rakušan erkent dit verschil, maar zegt dat een IT-aanbesteding van 18 miljoen euro, die vorige maand is gegund, de uploads tegen het einde van het jaar zal automatiseren. Het Europees Agentschap voor Asiel (EUAA) heeft een technisch ondersteuningsteam naar Praag gestuurd om te helpen bij de software-integratie en training van medewerkers.

Voor mobility managers komt het vooral neer op timing: zakenreizigers zonder visum worden niet beïnvloed, maar werknemers van buiten de EU moeten rekening houden met strengere controles bij binnenkomst en, zeker tijdens de overgangsperiode, langere wachttijden voor verblijfsvergunningen. Werkgevers wordt geadviseerd om opdrachten minstens drie maanden van tevoren in te plannen en een budget te reserveren voor mogelijke overnachtingen in de nieuwe transitfaciliteit tijdens de screening.