Zwitserse populisten hervatten pogingen om immigratie te beperken ondanks verlies bij referendum

Minder dan zes weken nadat de Zwitserse kiezers het initiatief van de rechtse Zwitserse Volkspartij (SVP) om de bevolking van het Alpenland te beperken tot tien miljoen hadden verworpen, heeft de partij een nieuwe, gelaagde strategie gepresenteerd om de immigratie te vertragen. In een interview dat op 28 juli werd gepubliceerd door The Local Switzerland, bevestigde SVP-Nationaalraadslid Franz Grüter dat de kantonnale afdelingen van de partij eind augustus bijeenkomen om “juridische en politieke instrumenten” te identificeren die gemeenten en kantons kunnen gebruiken om groei te beperken. Hoewel het oorspronkelijke landelijke voorstel op 14 juni door 55 procent van de kiezers werd afgewezen, toonde de uitslag scherpe regionale verschillen: landelijke gebieden, waar de SVP het sterkst staat, steunden grotendeels de bevolkingslimiet, terwijl stedelijke en voorstedelijke centra in Zwitserland het afwezen. Grüter gelooft dat lokale referenda kunnen slagen waar de landelijke poging faalde. Hij verwees naar recente gemeentelijke stemmen in Domat/Ems (Graubünden), Hochdorf (Luzern) en Grimisuat (Wallis), waar inwoners harde grenzen aan de jaarlijkse bevolkingsgroei goedkeurden – ogenschijnlijk om infrastructuur of natuurlijke hulpbronnen te beschermen, maar met het effect nieuwe bewoners af te schrikken. De SVP hoopt dergelijke voorbeelden te bundelen in een politiek handboek dat andere conservatieve gemeenten kunnen kopiëren, waardoor een lappendeken van feitelijke immigratiestops ontstaat zonder de federale wet te wijzigen. De partij verscherpt ook haar retoriek tegen de concept-bilaterale akkoorden die Bern en Brussel later dit jaar naar verwachting zullen ondertekenen. SVP-woordvoerder Roman Bürgi stelt dat de vernieuwde EU-overeenkomsten de “sluizen zullen openen” voor criminelen uit buurlanden, omdat systematische grenscontroles verboden zijn onder de Schengenregels. Deze bewering wordt betwist door veiligheidsexperts, maar spreekt delen van het electoraat aan die bezorgd zijn over grensoverschrijdende criminaliteit – vooral in Franstalige regio’s nabij Genève en Basel, waar autoriteiten tijdelijk controles herinvoeren bij grote evenementen. Voor multinationals en HR-mobiliteitsmanagers is de hernieuwde campagne van de SVP een herinnering dat de Zwitserse immigratieregels – al tot de meest complexe van Europa behorend – op kantonnaal niveau nieuwe obstakels kunnen krijgen. Zelfs als het federale quotasysteem voor werkvergunningen van derde landen ongewijzigd blijft, kunnen bedrijven te maken krijgen met nieuwe bestemmingsbeperkingen, hogere infrastructuurheffingen of strengere verblijfsvereisten in specifieke gemeenten. Mobiliteitsprofessionals doen er goed aan lokale stemmen nauwlettend te volgen, criteria voor locatiekeuze bij nieuwe opdrachten te herzien en vroegtijdig contact te zoeken met kantonnale autoriteiten bij het plannen van personeelsuitbreiding. Op korte termijn verandert er niets voor buitenlandse talenten die al in Zwitserland zijn, en de Bondsraad heeft herhaald dat de vrije beweging met de EU/EEA en de bestaande werkvergunningquota voor niet-EU-burgers in 2026 ongewijzigd blijven. Toch illustreert de koerswijziging van de SVP hoe migratiepolitiek letterlijk kan verschuiven van federaal naar gemeentelijk niveau, wat leidt tot ongelijkmatige nalevingsomgevingen waar multinationals voorzichtig mee moeten omgaan.