Bundestag znosi obowiązek korzystania z prawnika w przypadku zatrzymań deportacyjnych i przekazuje rządowi wyłączne prawo do ogłaszania „bezpiecznych krajów”

Niemiecki niższy parlament przyjął kontrowersyjne zmiany w Ustawie o pobycie w niedzielę, 7 grudnia 2025 roku, co oznacza najsurowsze zaostrzenie polityki imigracyjnej od kryzysu azylowego w 2016 roku. Nowe przepisy likwidują automatyczne prawo migrantów umieszczonych w areszcie deportacyjnym lub krótkoterminowym „Ausreisegewahrsam” do obrony finansowanej przez państwo. Od teraz sędziowie będą musieli wyznaczać obrońcę tylko w „szczególnie skomplikowanych indywidualnych przypadkach”, co oznacza cofnięcie ochrony wprowadzonej zaledwie rok temu.

Sednem ustawy jest przesunięcie władzy z Bundesratu na rząd wykonawczy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych będzie mogło określać „bezpieczne kraje pochodzenia” za pomocą prostych rozporządzeń, co eliminuje prawo weta izby wyższej, które wcześniej opóźniało deportacje do takich państw jak Maroko, Algieria czy Gruzja. Po uznaniu kraju za bezpieczny, wnioski azylowe jego obywateli będą uznawane za „oczywiście bezzasadne”, co skróci czas odwołań i przyspieszy wydalenia. Partie rządzące CDU/CSU i SPD argumentują, że ta zmiana odciąży przeciążone sądy i zniechęci do składania nieuzasadnionych wniosków.



Środowiska biznesowe przyjęły szybkie procedury z zadowoleniem, podkreślając, że tysiące delegacji służbowych są blokowane, ponieważ policja graniczna jest oddelegowywana do obsługi długotrwałych spraw azylowych. Organizacje praw człowieka oraz Niemiecka Izba Adwokacka ostrzegają jednak, że pozbawienie zatrzymanych prawa do obrońcy narusza gwarancje konstytucyjne i prawo UE. Przewidują wzrost błędnych deportacji, kosztownych sporów sądowych oraz szkody dla wizerunku Niemiec jako państwa prawa, co jest kluczowe przy pozyskiwaniu zagranicznych talentów.

Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej zmiana ta niesie kilka natychmiastowych konsekwencji: firmy mogą spodziewać się, że postępowania deportacyjne wobec odrzuconych pracowników zakończą się w ciągu dni, a nie tygodni; pracownicy z nowo uznanych „bezpiecznych” krajów będą musieli mieć solidne umowy o pracę lub zatwierdzone Karty Niebieskie przed wyjazdem; zespoły zajmujące się podróżami służbowymi muszą dokładnie informować wszystkich cudzoziemców spoza UE o coraz krótszym czasie na odwołanie się od decyzji o wydaleniu. Międzynarodowe korporacje zatrudniające stażystów z Afryki Północnej czy Bałkanów Zachodnich powinny skonsultować się z prawnikami w sprawie planów awaryjnych.

Ponieważ ustawa została przyjęta jako zwykły akt prawny, może wejść w życie już w styczniu 2026 roku po upływie okresu konsultacji w Bundesracie. Partie opozycyjne zapowiedziały już skargę konstytucyjną w Karlsruhe, więc można spodziewać się dalszych zawirowań prawnych. Do czasu wyjaśnienia przez sądy granic reformy, zespoły ds. mobilności powinny uważnie śledzić orzecznictwo i wprowadzać dodatkowe kontrole zgodności przy relokacji pracowników do i z Niemiec.