Czeskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych upraszcza i broni finansowania pomocy prawnej dla osób ubiegających się o azyl

Czeskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wydało szczegółowe oświadczenie wyjaśniające, dlaczego zrezygnowało z dotychczasowego podwójnego systemu finansowania pomocy prawnej dla osób ubiegających się o azyl i innych cudzoziemców. Do tej pory porady prawne były finansowane zarówno przez prywatną kancelarię prawną, jak i konsorcjum organizacji pozarządowych, co – jak twierdzi ministerstwo – powodowało niepotrzebne nakładanie się działań. Od 28 kwietnia 2026 roku wszystkie sprawy będzie obsługiwać jeden ogólnokrajowy kontrakt z akredytowaną siecią kancelarii prawnych, a sądy będą wyznaczać adwokatów do postępowań na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister spraw wewnętrznych Lubomír Metnar odrzuca medialne doniesienia, że reforma znacząco podniesie koszty, podkreślając, że jednokrotna zapłata za porównywalne usługi będzie w rzeczywistości tańsza w ramach trzyletniego okresu obowiązywania umowy. Według danych ministerstwa w 2025 roku o ochronę międzynarodową ubiegało się jedynie 1097 osób, z czego nie wszyscy potrzebowali reprezentacji prawnej; dlatego jednolity model uznano za „w pełni wystarczający”. Oszczędności zostaną przekierowane z Europejskiego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (AMIF) na projekty integracyjne, takie jak kursy językowe i doradztwo zawodowe – obszary, które ministerstwo określa jako chronicznie niedofinansowane. Organizacje pozarządowe obawiają się, że zmiana marginalizuje ich ekspercką rolę i może ograniczyć kompleksowe wsparcie dla najbardziej potrzebujących wnioskodawców. „Prawnicy świetnie radzą sobie w sądzie, ale sprawy azylowe często wymagają dalszej opieki socjalnej, której tradycyjne kancelarie nie oferują” – mówi Klára Kovářová z Refugee Help CZ. Ministerstwo odpowiada, że grupy wsparcia nadal mogą świadczyć usługi pozaprawne i będą miały miejsce w komitecie monitorującym AMIF, który decyduje o przeznaczeniu zwolnionych środków. Dla międzynarodowych pracodawców decyzja ma dwa praktyczne skutki. Po pierwsze, osoby ubiegające się o azyl zatrudnione na umowę nie powinny odczuć przerwy w dostępie do pomocy prawnej, ponieważ nowy dostawca musi niezwłocznie rozpocząć obsługę spraw. Po drugie, firmy wspierające finansowo organizacje pomagające uchodźcom powinny przygotować się na ewentualne luki w finansowaniu podczas okresu przejściowego i rozważyć udzielenie grantów pomostowych lub wsparcia rzeczowego. Ogłoszenie to podkreśla szersze wysiłki Czech na rzecz modernizacji administracji migracyjnej po wzroście liczby przyjazdów humanitarnych w czasie pandemii i pojawia się w momencie, gdy sąsiednie kraje – od Niemiec po Austrię – przeglądają własne systemy pomocy prawnej. Menedżerowie ds. mobilności powinni uważnie śledzić, jak zostanie wykorzystany przekierowany budżet AMIF: projekty poprawiające znajomość języka czeskiego lub przyspieszające wejście na rynek pracy mogą w ciągu najbliższych dwóch lat obniżyć koszty wdrożenia zagranicznych pracowników.