Czeskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych proponuje zaostrzenie zasad przyznawania świadczeń dla ukraińskich uchodźców

Rząd Czech podejmuje działania mające na celu ograniczenie tzw. „turystyki socjalnej” wśród licznej społeczności ukraińskich uchodźców w kraju. Projekt nowelizacji przedstawiony 20 maja zaostrza dwa kluczowe elementy tymczasowego systemu ochrony wprowadzonego po inwazji Rosji: zasiłek na potrzeby humanitarne oraz możliwość zamiany tymczasowej ochrony na specjalne, długoterminowe pozwolenie na pobyt. Zgodnie z planem, każdy uchodźca otrzymujący czeską pomoc humanitarną musi spędzić co najmniej 16 dni w danym miesiącu fizycznie na terenie Czech. Przebywanie poza obszarem Schengen przez ponad 30 kolejnych dni skutkować będzie automatycznym odebraniem zarówno zasiłku, jak i statusu pobytowego. Rzeczniczka ministerstwa spraw wewnętrznych, Adéla Dittmannová, wyjaśniła, że celem tej regulacji jest zapobieganie sytuacjom, w których beneficjenci „w praktyce przenieśli się gdzie indziej”, a mimo to nadal korzystają z czeskich świadczeń. Projekt wymaga również, aby Ukraińcy w wieku produkcyjnym byli aktywni zawodowo – czyli zatrudnieni, zarejestrowani w urzędzie pracy lub prowadzący legalną działalność gospodarczą – zanim będą mogli ubiegać się o zasiłek. Zdaniem urzędników zmiany te mają utrzymać poparcie społeczne dla środków ochronnych, zapewniając, że pomoc mieszkaniowa i składki na ubezpieczenie zdrowotne trafiają do rzeczywiście przesiedlonych rodzin, a nie do „dojeżdżających na odległość”. Dla pracodawców ustawa niesie dwie praktyczne konsekwencje. Po pierwsze, firmy będą musiały uważniej monitorować wzorce podróży swoich pracowników; dłuższe wyjazdy zagraniczne mogą zagrozić statusowi ochrony i tym samym prawu do pracy. Po drugie, zespoły HR powinny przygotować się na dodatkowe kontrole dokumentów przy przedłużaniu umów – ewidencja płac lub wyciągi z działalności gospodarczej mogą stać się obowiązkowym dowodem aktywności zawodowej. Parlament ma przyspieszyć procedowanie ustawy przed wygaśnięciem obecnego systemu ochrony, zaplanowanym na 31 marca 2027 roku. Organizacje wspierające uchodźców ostrzegają, że zaostrzenie wymogów dotyczących fizycznej obecności może utrudnić rodzinne wizyty transgraniczne, jednak ministerstwo spraw wewnętrznych zapewnia, że krótkie wyjazdy na pogrzeby, wesela czy sprawy urzędowe będą nadal dozwolone bez sankcji, pod warunkiem przestrzegania zasady 30 dni. Obecnie w Czechach przebywa ponad 320 tys. Ukraińców objętych tymczasową ochroną, co sprawia, że stawka jest wysoka – zarówno dla finansów państwa, lokalnych rynków pracy, jak i polityki integracyjnej.