Włoski minister spraw wewnętrznych Matteo Piantedosi podczas Szczytu Migracyjnego w Monachium (26–27 września) apelował o zaostrzenie unijnej polityki wobec nielegalnej migracji. W wypowiedzi opublikowanej 28 września przez włoską Agencję Prasową AISE, Piantedosi wezwał ministrów z 18 państw UE do poparcia utworzenia ośrodków przetwarzania i powrotów w krajach trzecich, na wzór dwustronnego porozumienia Rzymu z Albanią. Minister podkreślił, że przyspieszone procedury graniczne i ośrodki poza granicami UE będą skuteczną barierą dla przemytników i odciążą państwa pierwszej linii frontu na Morzu Śródziemnym, takie jak Włochy. Domagał się także zaostrzenia przepisów dotyczących statków ratunkowych NGO, twierdząc, że niektóre z ich działań „zachęcają przemytników”. Piantedosi wskazał na wczesne wdrożenie przez Włochy Paktu UE w sprawie migracji i azylu, obowiązującego od 12 czerwca, ale zaznaczył, że państwa członkowskie wciąż nie dysponują „skutecznymi narzędziami” do szybkiego usuwania osób, którym odmówiono azylu. Wystąpienie ministra zbiegło się z finalizacją przez agencje UE planu interoperacyjności systemów IT na granicach na rok 2027 oraz debatą w Niemczech nad wznowieniem transferów w ramach rozporządzenia dublińskiego do Włoch. Obserwatorzy zauważają, że postulaty Rzymu dotyczące zewnętrznego przetwarzania wniosków zbliżają go do stanowisk Austrii i Danii, co może prowadzić do napięć z Niemcami i Hiszpanią, które podchodzą ostrożnie do rozwiązań poza terytorium UE. Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej propozycje te mogą oznaczać zmiany w terminach wydawania wiz oraz zaostrzenie kontroli na zewnętrznych granicach strefy Schengen. Firmy sprowadzające pracowników spoza UE do Włoch mogą się spodziewać wydłużonych procedur przedwyjazdowych, jeśli przyspieszone procedury odciągną zasoby od standardowego przetwarzania wiz. Z kolei wyraźniejszy mechanizm powrotów może złagodzić presję opinii publicznej, która czasem prowadzi do doraźnych zamknięć granic w Schengen. Źródła dyplomatyczne potwierdziły, że Włochy prowadziły rozmowy dwustronne na marginesie szczytu z Irlandią (obecnym przewodniczącym Rady UE), Grecją, Szwajcarią, Wielką Brytanią i Litwą, by zyskać poparcie dla „modelu albańskiego”. Formalne propozycje legislacyjne mają pojawić się podczas posiedzenia Rady ds. Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w grudniu.
