Meloni negeert rechtbanken en belooft heropleving van Italiaans-Albanese offshore asielverwerkingsregeling

De Italiaanse premier Giorgia Meloni maakte tijdens de eerste Italiaans-Albanese intergouvernementele top in Rome op 13 november bekend dat haar regering het omstreden plan wil “herlanceren” om jaarlijks tot 36.000 asielzoekers te verwerken in twee door Italië beheerde detentiecentra op Albanese bodem. Dit plan – vastgelegd in een bilateraal protocol in 2023 en bedoeld om illegale overtochten over de Middellandse Zee tegen te gaan – liep spaak toen Italiaanse rechtbanken in oktober 2024 de onmiddellijke terugkeer van de eerste 16 overgebrachte migranten naar Albanië bevalen, en toen het EU-Hof van Justitie in augustus oordeelde dat versnelde screening buiten de EU niet verenigbaar is met de huidige EU-asielwetgeving.

Meloni verklaarde tegenover journalisten dat de centra “precies zullen functioneren zoals het hoort” zodra het EU-pact over migratie en asiel medio 2026 van kracht wordt, waarmee ze suggereerde dat de nieuwe EU-regels voor grensprocedures Rome nieuwe juridische ruimte zullen bieden. Haar Albanese collega Edi Rama bevestigde dat Tirana zich blijft inzetten voor het huisvesten van de faciliteiten, die onder Italiaanse jurisdictie door Italië worden bemand en beveiligd.



Mensenrechtenorganisaties, waaronder Amnesty International en het International Rescue Committee, veroordelen het plan als een schadelijk model van offshoring dat asielzoekers de volledige toegang tot EU-rechtsbescherming ontzegt. Juridische experts waarschuwen dat zelfs na inwerkingtreding van het nieuwe EU-pact, eventuele hernieuwde overplaatsingen direct kunnen worden tegengehouden als individuele waarborgen niet aantoonbaar worden nageleefd.

Voor managers van internationale mobiliteit is deze aankondiging een signaal dat Italië migratiecontrole hoog op de politieke agenda wil houden in aanloop naar de EU-regels van 2026. Bedrijven die talent naar Italië verplaatsen, moeten rekening houden met intensievere politieke discussies en mogelijke procedurele veranderingen bij Italiaanse grensovergangen, waar autoriteiten nieuwe werkwijzen zullen testen. Organisaties die maatschappelijk verantwoord ondernemen of pro bono werken met vluchtelingen in Italië, doen er goed aan hun lobbystrategieën te herzien en budget te reserveren voor mogelijke juridische bijstand.

In de praktijk betekent de aanhoudende onzekerheid dat het aantal opvangplaatsen op het vasteland op korte termijn waarschijnlijk niet zal afnemen, waardoor wachttijden voor afspraken bij immigratiekantoren (Questure) naar verwachting zullen aanhouden tot 2025-26. Werkgevers doen er verstandig aan rekening te houden met langere doorlooptijden voor verblijfsvergunningen en mogelijke mediabelangstelling voor asielkwesties mee te nemen in risicobesprekingen voor expats.