Meloni ignoruje wyroki sądów, zapowiada przywrócenie włosko-albańskiego programu przetwarzania wniosków azylowych na morzu

Włoska premier Giorgia Meloni podczas pierwszego włosko-albańskiego szczytu międzyrządowego w Rzymie 13 listopada ogłosiła, że jej rząd zamierza „wznowić” kontrowersyjny plan przetwarzania do 36 000 wniosków o azyl rocznie w dwóch ośrodkach detencyjnych prowadzonych przez Włochy na terytorium Albanii. Program – podpisany jako protokół bilateralny w 2023 roku i mający na celu zniechęcenie do nielegalnych przepraw przez Morze Śródziemne – został wstrzymany, gdy włoskie sądy nakazały natychmiastowy powrót pierwszych 16 migrantów przeniesionych do Albanii w październiku 2024, a Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w sierpniu, że szybkie procedury przesiewowe poza granicami UE są niezgodne z obowiązującym prawem azylowym.

Meloni poinformowała dziennikarzy, że ośrodki „będą działać dokładnie tak, jak powinny”, gdy wejdzie w życie Pakt UE w sprawie migracji i azylu w połowie 2026 roku, sugerując, że nowe unijne przepisy dotyczące procedur granicznych zapewnią Rzymowi nowe podstawy prawne. Jej albański odpowiednik, Edi Rama, potwierdził, że Tirana pozostaje zaangażowana w udostępnienie tych placówek, które będą obsługiwane i nadzorowane przez Włochy pod włoską jurysdykcją.



Organizacje praw człowieka, w tym Amnesty International i International Rescue Committee, potępiły ten plan jako szkodliwy model przenoszenia odpowiedzialności, który pozbawia osoby ubiegające się o azyl pełnego dostępu do unijnych zabezpieczeń prawnych. Eksperci prawa ostrzegają, że nawet po wejściu w życie nowego paktu UE, wszelkie ponowne transfery mogą spotkać się z natychmiastowymi zakazami sądowymi, jeśli nie zostaną wyraźnie zagwarantowane indywidualne środki ochronne.

Dla menedżerów ds. mobilności korporacyjnej to sygnał, że Włochy zamierzają utrzymać kontrolę migracyjną jako priorytet polityczny w oczekiwaniu na unijne przepisy z 2026 roku. Firmy przenoszące pracowników do Włoch powinny spodziewać się zaostrzonej debaty politycznej i możliwych zmian proceduralnych na włoskich przejściach granicznych, gdy władze będą testować nowe procedury. Organizacje prowadzące inicjatywy CSR lub pro bono współpracujące z uchodźcami we Włoszech mogą potrzebować zrewidować strategie lobbingowe i uwzględnić w budżecie potencjalne wsparcie prawne.

W praktyce utrzymująca się niepewność oznacza, że liczba osób przyjmowanych w ośrodkach na kontynencie raczej nie spadnie w krótkim terminie, więc kolejki na wizyty w urzędach imigracyjnych (Questure) mogą utrzymywać się przez lata 2025-26. Pracodawcy powinni planować dłuższe terminy na odnowienie zezwoleń oraz uwzględnić możliwą uwagę mediów na temat kwestii azylowych w analizach ryzyka związanych z delegowaniem pracowników za granicę.