EU-migratiepact treedt in werking, maar Spanje stelt nationale uitvoering uit

Spanje werd op 13 juni wakker met de formele start van het nieuwe Migratie- en Asielpact van de Europese Unie, een ingrijpende hervorming die de controles aan de buitengrenzen verscherpt, de asielprocedures versnelt en lidstaten verplicht om de verantwoordelijkheid voor onregelmatige aankomsten te delen. Brussel verwacht dat alle 27 hoofdsteden het pakket snel zullen implementeren, maar Madrid heeft om “technische tijd” gevraagd voordat het zijn eigen immigratiereglement (Real Decreto 557/2011) en grensbeheerprotocollen aanpast. Overheidsbronnen noemen het lopende buitengewone regularisatieprogramma—dat op 30 juni sluit—als belangrijkste reden voor de pauze: ministeries vrezen dat overlappende regels de al zwaarbelaste immigratiekantoren in Spanje kunnen lamleggen. Advocaten gespecialiseerd in arbeidsmigratie waarschuwen dat de vertraging bedrijven die niet-EU-talent sponsoren in een “grijs gebied” plaatst, omdat versnelde terugkeerprocedures en nieuwe biometrische vereisten op Schengen-luchthavens kunnen worden toegepast, zelfs als de Spaanse binnenlandse regels achterblijven. Ook lucht- en zeevaartmaatschappijen zijn nerveus. Luchtvaartmaatschappijen moeten vooraf passagiersgegevens aanleveren die nu worden gebruikt voor de nieuwe Screeningverordening van de EU; het niet naleven hiervan kan leiden tot forse boetes. Aena, de Spaanse luchthavenexploitant, geeft aan dat er minstens 200 extra grenspolitiehokjes nodig zijn op Madrid-Barajas en Barcelona-El Prat om wachtrijen tijdens het hoogseizoen in juli en augustus onder een uur te houden. Voor werkgevers is het praktische advies om goed te controleren of gedetacheerde werknemers en uitgezonden medewerkers een verblijfsvergunning of een meervoudig visum bij zich hebben: volgens de nieuwe pre-entry controles van het pact kunnen personen zonder de juiste documenten worden doorverwezen naar een versnelde weigering of detentie. Teams voor wereldwijde mobiliteit moeten ook in de gaten houden of Spanje zijn humanitaire vergunningenstelsel afstemt op de strengere terugkeerdeadlines van de EU; Venezolaanse gedetacheerden, de grootste groep met zulke vergunningen, lopen mogelijk extra risico. Op middellange termijn kan de aarzeling van Spanje het land in Brussel mogelijk meer onderhandelingsruimte geven om extra financiering voor grensbewaking op de Canarische Eilanden te verkrijgen, maar bedrijven kunnen er niet van uitgaan dat de huidige werkwijzen blijven bestaan. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft beloofd om “voor het einde van de zomer” conceptregels voor de implementatie te publiceren, wat betekent dat verdere aanpassingen in het derde kwartaal van 2026 vrijwel zeker zijn.