Pakt UE w sprawie migracji i azylu wchodzi w życie 12 czerwca: co muszą przygotować czescy pracodawcy i podróżni

Po sześciu latach negocjacji, Pakt Unii Europejskiej w sprawie migracji i azylu rozpocznie etapowe wdrażanie 12 czerwca 2026 roku, po formalnej publikacji tekstu w Dzienniku Urzędowym UE w ten weekend. Choć media skupiały się głównie na państwach granicznych, takich jak Grecja i Włochy, nowe przepisy dotyczą wszystkich 27 państw członkowskich – w tym Czech – i znacząco zmienią zasady dla firm przemieszczających pracowników przez granice. Pakt opiera się na czterech filarach: (1) obowiązkowym wstępnym badaniu wszystkich nieregularnych przybyszów, (2) 12-tygodniowej przyspieszonej procedurze azylowej na granicach zewnętrznych, (3) rozszerzonej, w pełni biometrycznej bazie Eurodac do śledzenia ruchów w strefie Schengen oraz (4) mechanizmie podziału obciążeń, który zobowiązuje każde państwo członkowskie do przyjęcia relokacji lub wniesienia wkładu finansowego.

Dla Czech, które często pełniły rolę kraju tranzytowego, największą zmianą operacyjną będzie modernizacja Eurodac: służba policji ds. cudzoziemców (Cizinecká policie) będzie musiała rejestrować odciski palców i zdjęcia twarzy wszystkich kategorii migrantów oraz przesyłać je w czasie rzeczywistym. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych informuje, że trwa już zakup dodatkowych kiosków i zabezpieczonych łączy danych dla lotniska im. Václava Havla w Pradze oraz przejść granicznych ze Słowacją, Polską i Niemcami.

Działy mobilności korporacyjnej odczują zmiany na dwa sposoby. Po pierwsze, pakt zaostrza zasady odpowiedzialności przewoźników: linie lotnicze operujące spoza strefy Schengen muszą korzystać z nowego interfejsu eu-LISA Carrier Interface, aby weryfikować, czy pasażerowie nie podlegają decyzjom o ponownym przyjęciu oraz czy dane paszportowe zgadzają się z rejestrami Eurodac. Menedżerowie podróży w Czechach, rezerwujący bilety dla pracowników przybywających z oddziałów w Kijowie, Tbilisi czy Hanoi, będą musieli wcześniej przesyłać zdjęcia paszportów i dokładnie sprawdzać, czy na poprzednich wyjazdach prawidłowo odnotowano wyjazdy. Po drugie, skrócone terminy na rozpatrzenie wniosków azylowych i powrotów zwiększają prawdopodobieństwo szybkiego usunięcia odrzuconych wnioskodawców; pracodawcy zatrudniający osoby na podstawie humanitarnej powinni zadbać, by odwołania były składane w nowym, siedmiodniowym terminie oraz by pracownicy przebywali w autoryzowanych miejscach zakwaterowania lub ośrodkach recepcyjnych podczas rozpatrywania sprawy.



Pakt zawiera również klauzule solidarności, które mogą zobowiązać Czechy do przyjęcia do 1% rocznych nieregularnych przyjazdów odnotowanych na zewnętrznych granicach UE. Przy prognozie Frontexu na poziomie 300 000 nieregularnych wejść w tym roku, oznaczałoby to około 3 000 relokacji. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wskazało już, że woli alternatywę w postaci wpłaty do nowego Funduszu Solidarności UE – z budżetem 600 milionów euro na pierwszy cykl – jednak parlament musi jeszcze zatwierdzić odpowiednią linię kredytową, prawdopodobnie przed przerwą letnią.

Z praktycznego punktu widzenia, pakt współgra z istniejącym Systemem Wjazdu/Wyjazdu (EES), który działa od kwietnia. Podczas gdy Niemcy i Austria tymczasowo zawiesiły rejestrację biometryczną na weekend Zesłania Ducha Świętego, czeska straż graniczna utrzymała system i obecnie przetwarza około 7 500 pasażerów spoza UE dziennie na lotnisku w Pradze. Po uruchomieniu Eurodac 2.0, te dane będą automatycznie przekazywane do bazy azylowej, co pozwoli władzom wykrywać „uciekinierów” składających wnioski w kilku państwach.

W krótkim terminie menedżerowie ds. mobilności powinni zaktualizować dokumenty polityki, uwzględniając: zaostrzone okresy przechowywania dokumentów, potencjalne kary dla przewoźników za niezgodności danych oraz nowe obowiązki dotyczące relokacji lub solidarności finansowej, które mogą wpłynąć na opinię publiczną, a tym samym na debatę parlamentarną o kwotach migracji zarobkowej. Zespoły prawne powinny śledzić akty wykonawcze, które wyjaśnią prawa do odwołań i zabezpieczenia ochrony danych – co jest szczególnie istotne dla czeskich firm przetwarzających dane biometryczne pracowników zgodnie z RODO UE oraz krajową ustawą o ochronie danych osobowych.