Szef ONZ ds. Praw Człowieka ostrzega UE – w tym Austrię – przed zaostrzeniem polityki azylowej i tworzeniem „centrów powrotów”

Genewa/Wiedeń – 20 czerwca 2026 roku Wysoki Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka, Volker Türk, wystosował wyjątkowo ostrzeżenie wobec Unii Europejskiej po przyjęciu przez blok szeroko zakrojonych nowych przepisów dotyczących powrotów i detencji w ramach Paktu o Migracji i Azylu. Przemawiając z Genewy w Światowy Dzień Uchodźcy, austriacki ekspert ds. praw człowieka podkreślił, że pakiet – zatwierdzony przez ministrów UE w minioną środę – może podważyć podstawowe standardy ochrony uchodźców, jeśli państwa członkowskie zdecydują się na przenoszenie osób ubiegających się o azyl do tzw. „centrów powrotu” poza terytorium UE. Austria jest jednym z 27 państw członkowskich, które muszą wdrożyć te przepisy do prawa krajowego i zdecydować o udziale w zewnętrznych ośrodkach przetwarzania. Wiedeń już zaostrzył kontrole graniczne i poparł szybsze procedury, argumentując, że są one niezbędne do ograniczenia nielegalnych przyjazdów szlakiem bałkańskim. Jednak Türk ostrzegł, że zlecanie odpowiedzialności na zewnątrz może narazić osoby wrażliwe – w tym rodziny zatrudnione przez austriackie firmy na podwykonawstwo czy pracowników z kartą Red-White-Red, którzy utracą status – na długotrwałą detencję, ograniczony dostęp do pomocy prawnej oraz niebezpieczne kraje trzecie. Przypomniał rządom o obowiązkach wynikających z zasady non-refoulement oraz konieczności indywidualnej oceny sytuacji zamiast masowych deportacji. Doradcy ds. mobilności biznesowej wskazują, że to oświadczenie jest sygnałem alarmowym dla międzynarodowych korporacji działających w Austrii. Firmy przenoszące pracowników spoza UE do Wiednia, Linzu czy styryjskiego pasa przemysłowego polegają na przewidywalnych ścieżkach pobytowych. Jeśli Austria skieruje więcej odrzuconych wnioskodawców do zewnętrznych „centrów powrotu”, terminy odwołań mogą się wydłużyć, a limity na łączenie rodzin zaostrzyć, co spowoduje opóźnienia w transferach korporacyjnych. „Sygnał polityczny jest jasny – egzekwowanie przepisów zaostrzy się, zanim w pełni rozwinie się system pozyskiwania talentów” – zauważa Petra Leitner, partnerka w wiedeńskiej kancelarii migracyjnej LexMobility. Jednocześnie firmy muszą przygotować się na wzmożoną kontrolę wizerunkową: audyty łańcuchów dostaw coraz częściej obejmują traktowanie migrantów zatrudnionych na podwykonawstwo. Türk wezwał państwa UE, by stawiały „godność człowieka na pierwszym miejscu” – hasło to natychmiast podchwyciły austriackie organizacje pozarządowe. Specjaliści prawa pracy ostrzegają, że firmy sponsorujące przedłużenia zezwoleń na pracę będą musiały wykazać większą staranność w kwestii warunków mieszkaniowych, wynagrodzeń i dostępu do środków prawnych – zwłaszcza jeśli pracownicy będą poddani przyspieszonym procedurom powrotu. Na razie austriackie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych deklaruje, że przeanalizuje krytykę ONZ, ale utrzymuje, że zaostrzone przepisy są zgodne z prawem międzynarodowym. Ostateczne wytyczne dotyczące wdrożenia mają zostać opublikowane po przerwie letniej w parlamencie. Menedżerowie ds. mobilności powinni zatem przejrzeć harmonogramy delegacji na lata 2026/27, zwiększyć budżety na zgodność z przepisami oraz przygotować plany awaryjne na wypadek opóźnień w wydawaniu zezwoleń lub odwołań w grupach wysokiego ryzyka, takich jak wizy dla poszukujących pracy czy przedłużenia dla pracowników delegowanych.