Czeskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych rezygnuje z pomocy prawnej NGO, wybierając droższą umowę z kancelarią prawną dla osób ubiegających się o azyl

W tym tygodniu w Czechach wchodzi w życie zmiana w systemie wsparcia dla osób ubiegających się o azyl, po tym jak Ministerstwo Spraw Wewnętrznych cicho zrezygnowało z projektów prawnej pomocy współfinansowanych przez UE i prowadzonych przez organizacje pozarządowe. Zamiast tego państwo ogłosiło nowy przetarg o wartości ponad 23 milionów CZK na obsługę prawną przez jedną komercyjną kancelarię prawną, która będzie świadczyć porady w ośrodkach recepcyjnych i aresztach dla cudzoziemców. Do tej pory osoby ubiegające się o azyl mogły korzystać z pomocy prawników NGO, których działalność była w 75% finansowana z Europejskiego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (AMIF), lub z prawników zatrudnionych bezpośrednio przez ministerstwo. W ciągu ostatnich dwóch lat koszt obsługi NGO wyniósł około 5,5 miliona CZK, podczas gdy kontrakt z sektorem prywatnym pochłonął 22,8 miliona CZK. Krytycy twierdzą, że przejście na droższy model nie ma sensu finansowego i osłabia niezależną kontrolę decyzji azylowych. Organizacje praw człowieka, takie jak Organizacja Pomocy Uchodźcom (OPU), ostrzegają, że dostęp do pomocy prawnej zostanie dodatkowo ograniczony, ponieważ pracownicy NGO będą mogli wchodzić do placówek tylko z podpisanym pełnomocnictwem – dokumentem, którego wielu nowo przybyłych nie będzie w stanie przedstawić przed pierwszym przesłuchaniem. Rzecznik Praw Obywatelskich nazwał tę zmianę „niestandardową i niewyjaśnioną”, podkreślając, że ministerstwo mogło nadal korzystać ze środków AMIF zamiast sięgać do budżetu krajowego. Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej, którzy zajmują się relokacją pracowników w ramach programów azylowych lub humanitarnych, zmiana oznacza dłuższe terminy realizacji i potencjalnie wyższe koszty profesjonalnej reprezentacji. Pracodawcy zatrudniający przesiedlonych specjalistów – na przykład syryjskich informatyków czy afgańskich inżynierów – powinni uwzględnić w budżecie koszty prywatnej pomocy prawnej oraz zadbać o jasne instrukcje dla nowo przybyłych dotyczące udzielania pełnomocnictwa przed przyjazdem. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych argumentuje, że połączenie dwóch równoległych systemów uprości zamówienia publiczne i pozwoli na „przekierowanie środków unijnych na inne działania integracyjne”. Jednak obserwatorzy obawiają się, że polityka ta może spotkać się z wyzwaniami prawnymi, jeśli wzrośnie liczba odmów udzielenia azylu. Firmy realizujące cele CSR związane z zatrudnianiem uchodźców mogą chcieć nawiązać współpracę z alternatywnymi sieciami pro bono lub lobbować za przywróceniem dostępu dla organizacji pozarządowych.