Czeski rząd planuje zaostrzenie procedury przejścia z tymczasowej ochrony na stały pobyt dla ukraińskich uchodźców

Czeskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych potwierdziło, że przygotowuje nowelizację ustawy o pobycie cudzoziemców, która znacznie utrudni posiadaczom statusu „tymczasowej ochrony” – przyznanego Ukraińcom uciekającym przed inwazją Rosji – przekształcenie tego statusu w pobyt długoterminowy lub stały. Zgodnie z propozycją, Ukraińcy, którzy przybyli po lutym 2022 roku, od połowy 2027 roku będą musieli wykazać się co najmniej dwuletnim nieprzerwanym legalnym pobytem, znajomością języka czeskiego na poziomie A2, brakiem zaległości wobec systemu opieki zdrowotnej i urzędów skarbowych oraz potwierdzeniem stabilnego zatrudnienia na pełen etat z wynagrodzeniem co najmniej 1,2-krotnie wyższym od średniej krajowej. Dzieci urodzone w Czechach posiadaczom tymczasowej ochrony również stracą automatyczne prawo do stałego pobytu po osiągnięciu pełnoletności, jeśli ich rodzice nie spełnią nowych wymogów dotyczących dochodów i znajomości języka. Minister spraw wewnętrznych Lubomír Metnar określił tę zmianę jako „przejście od pomocy humanitarnej do integracji na rynku pracy”, argumentując, że hojne świadczenia socjalne stały się czynnikiem przyciągającym, podczas gdy ośrodki przyjęć są przepełnione, a czeski rynek pracy zmaga się z zarzutami dumpingowania płac. Pracodawcy, zwłaszcza z branży produkcyjnej i logistycznej, obawiają się, że zaostrzone przepisy mogą jeszcze bardziej ograniczyć i tak już napięty rynek pracowników fizycznych. Konfederacja Przemysłu zaapelowała o sześciomiesięczny okres przejściowy, aby firmy mogły przekształcić obecnych pracowników agencyjnych na umowy bezpośrednie oraz zorganizować dofinansowane kursy językowe. Prawnicy imigracyjni zwracają uwagę, że nowelizacja zakończy obecny szybki tryb uzyskiwania pięcioletniej karty stałego pobytu i wprowadzi Ukraińców na standardową ścieżkę stosowaną wobec innych obywateli państw trzecich. Ta ścieżka zwykle wymaga pięciu lat ciągłego legalnego pobytu na długoterminowych wizach lub zezwoleniach, a także zdania egzaminu z języka czeskiego i testu integracyjnego. Organizacje pozarządowe pracujące z uchodźcami ostrzegają, że tysiące osób może wpaść w nieregularny status, jeśli nie zdadzą egzaminu językowego lub stracą pracę, co może napędzać szarą strefę i ryzyko handlu ludźmi. Projekt ustawy ma trafić do parlamentu w maju, dając firmom i samorządom niewiele czasu na dostosowanie się. Menedżerowie ds. mobilności międzynarodowej powinni zatem przeprowadzić audyt pracowników z Ukrainy, zaplanować wyższe progi płacowe oraz rozważyć finansowanie kursów językowych. Firmy korzystające z pracowników agencyjnych z Ukrainy mogą również chcieć przenieść ich na umowy bezpośrednie, aby zatrzymać personel po wejściu w życie nowelizacji.