UE planuje przedłużyć tymczasową ochronę dla Ukraińców do 2028 roku – jednak wykluczy mężczyzn w wieku poborowym

26 czerwca Komisja Europejska przedstawiła projekt decyzji o przedłużeniu dyrektywy dotyczącej tymczasowej ochrony (TPD) dla uchodźców uciekających przed inwazją Rosji na Ukrainę o kolejne dwa lata, do 4 marca 2028 roku. Mechanizm, uruchomiony po raz pierwszy w marcu 2022 roku i obecnie obejmujący ponad 4 miliony przesiedlonych Ukraińców, daje prawo do życia, pracy, nauki oraz dostępu do opieki zdrowotnej na terenie całej Unii Europejskiej bez konieczności przechodzenia procedury azylowej.

Politycznie wrażliwym elementem nowej propozycji jest klauzula zgłoszona przez rząd w Kijowie: mężczyźni w wieku poborowym, którym podczas stanu wojny zabrania się opuszczania Ukrainy, nie będą już uprawnieni do tymczasowej ochrony. Bruksela argumentuje, że wyłączenie to odpowiada potrzebom mobilizacyjnym Ukrainy i pomoże ograniczyć nadużycia, gdy mężczyźni unikają poboru, korzystając z TPD. Obecni beneficjenci – około 380 tys. z nich mieszka w Polsce – zachowają swój status, ale nowo przybyli mężczyźni z wykluczonej grupy będą musieli ubiegać się o zwykłe wizy lub azyl.



Dla Polski, która gości największą w Europie społeczność ukraińskich uchodźców, zmiana ta jest znacząca. Funkcjonariusze graniczni będą musieli rozróżniać powracających mężczyzn-uchodźców (wciąż chronionych) od nowo przybyłych mężczyzn (nieuprawnionych do ochrony). Pracodawcy zatrudniający Ukraińców w budownictwie, logistyce czy rolnictwie sezonowym muszą być przygotowani na zaostrzone kontrole dokumentów oraz możliwość odmowy wydania niektórych pozwoleń na pracę, jeśli dotyczą one osób wykluczonych z ochrony. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej zapowiedziało aktualizację wytycznych dla pracodawców po formalnym przyjęciu tej decyzji przez Radę jeszcze w tym roku.

Działy HR powinny już teraz przeprowadzić audyt ukraińskich pracowników: uwzględnić w kalendarzach odnowień zezwoleń na pobyt horyzont do 2028 roku oraz zidentyfikować osoby, których członkowie rodzin mogą podlegać nowemu wykluczeniu. Firmy, które często korzystają z przekraczania granicy, powinny też śledzić zmiany w zasadach ponownego wjazdu po nowelizacji dyrektywy, gdyż Polska może ponownie wprowadzić surowsze kontrole dokumentów na granicy z Ukrainą, aby egzekwować ograniczenia wiekowe.