Sąd Najwyższy zakazuje „gorących zwrotów” migrantów zatrzymanych na morzu w pobliżu Ceuty i Melilli

W przełomowym orzeczeniu z 8 lipca 2026 roku hiszpański Sąd Najwyższy orzekł, że tzw. „devoluciones en caliente” – czyli natychmiastowe wydalenia migrantów – nie mogą być stosowane wobec osób złapanych podczas próby przepłynięcia lub przepłynięcia do północnoafrykańskich enklaw Ceuty i Melilli. Sąd uznał, że przyspieszony mechanizm odsyłania, przewidziany w hiszpańskim prawie imigracyjnym, dotyczy wyłącznie osób, które fizycznie pokonują ogrodzenia graniczne lub inne stałe „elementy zabezpieczające”, a nie tych zatrzymanych na otwartych wodach.

Sprawa dotyczyła obywatela Algierii, którego Guardia Civil zatrzymała 14 listopada 2024 roku podczas próby dotarcia do Ceuty drogą morską. Mężczyzna został odesłany do Maroka w ciągu kilku godzin, bez dostępu do prawnika i możliwości ubiegania się o azyl. Sądy niższej instancji stanęły po stronie migranta, a Sąd Najwyższy potwierdził, że środowisko morskie nie posiada stałych barier przewidzianych w prawie. Sędziowie wyjaśnili, że narzędzia nadzoru technologicznego, takie jak drony czy kamery termowizyjne, służą jedynie do wykrywania, a nie do fizycznego odstraszania, i w związku z tym nie stanowią podstawy prawnej do natychmiastowego wydalenia.

Orzeczenie to ma szansę zmienić protokoły zarządzania granicami Hiszpanii. Od teraz migranci zatrzymani na morzu muszą być poddawani standardowym procedurom imigracyjnym, w tym weryfikacji tożsamości, prawu do obrony oraz dostępowi do systemu azylowego. Dla służb granicznych oznacza to konieczność zwiększenia zasobów, rozbudowy miejsc przyjęć oraz lepszej koordynacji z hiszpańskim urzędem ds. azylu (OAR) w Ceucie i Melilli.



Firmy transportujące pracowników lub podwykonawców przez enklawy – w tym operatorzy portów i dostawcy usług logistycznych – powinny przygotować się na wydłużone czasy odpraw i możliwe opóźnienia operacyjne w związku z dostosowaniem procedur. Organizacje broniące praw człowieka uznały wyrok za zwycięstwo dla gwarancji praworządności na zewnętrznej granicy UE.

Maroko, które współpracuje z Hiszpanią w kwestii readmisji, na razie nie skomentowało decyzji, ale obserwatorzy dyplomatyczni wskazują, że dwustronna koordynacja migracyjna będzie wymagała rewizji. Orzeczenie może też wyznaczyć precedens w sprawach dotyczących operacji ratunkowych z użyciem dronów lub samolotów w hiszpańskich wodach terytorialnych.

Dla specjalistów ds. mobilności międzynarodowej bezpośredni wpływ jest pośredni, lecz istotny: wzmożona kontrola w dwóch enklawach może wydłużyć czas podróży legalnych gości biznesowych, zmiany załóg i pracowników transgranicznych. Pracodawcy działający w Ceucie lub Melilli powinni przygotować delegowanych pracowników na możliwe opóźnienia i współpracować z dostawcami usług bezpieczeństwa podróży, aby monitorować zmieniające się procedury wjazdowe.