Italië activeert EU-migratie- en asielpact met versnelde grensprocedures

Rome handelde snel op 12 juni 2026 om het nieuwe Migratie- en Asielpact van de Europese Unie in werking te stellen. Slechts enkele uren nadat het pakket van negen verordeningen formeel van kracht werd in de hele Unie, publiceerde de Italiaanse ministerraad een noodbesluit waarin wordt uitgelegd hoe het land de regels zal toepassen aan zijn zee- en landgrenzen. Het besluit introduceert verplichte ‘grensprocedures’ voor bepaalde categorieën aanvragers, waaronder mensen uit landen met lage erkenningspercentages en personen die als veiligheidsrisico worden beschouwd.

Volgens het nieuwe regime moeten asielaanvragen die aan de grens worden ingediend binnen 12 weken worden gescreend, geregistreerd en beoordeeld. Gedurende deze periode worden de aanvragers opgevangen in aangewezen faciliteiten en mogen zij het Italiaanse grondgebied niet betreden. Deze maatregel is de ingrijpendste hervorming van het Italiaanse asielbeleid sinds het ‘Salvini-decreet’ van 2018. Ambtenaren stellen dat snelle beslissingen secundaire migratiestromen binnen Schengen zullen beperken en opvangcapaciteit vrijmaken voor mensen die daadwerkelijk bescherming nodig hebben.

Adviseurs op het gebied van arbeidsmigratie merken echter op dat het besluit ook de regels rond humanitaire en bijzondere verblijfsvergunningen aanscherpt, waardoor het voor werkgevers lastiger wordt om migranten buiten quota-programma’s te regulariseren. Italiaanse ngo’s reageren met bezorgdheid. Het Jesuit Refugee Service’s Centro Astalli waarschuwt dat de versnelde procedures risico’s met zich meebrengen dat grensgebieden zoals Lampedusa, Taranto en Triëst veranderen in grote detentiecentra die moeilijk te controleren zijn. Juridische organisaties bereiden strategische rechtszaken voor bij binnenlandse rechtbanken en het Europees Hof van Justitie, met het argument dat de korte termijnen het recht op een doeltreffende rechtsbescherming ondermijnen.

Voor bedrijven is de grootste directe impact procedureel van aard: mobiliteitsteams moeten zich voorbereiden op strengere documentcontroles bij het regelen van reizen voor contractanten uit derde landen die via Italië reizen, en op mogelijke vertragingen als werknemers bij aankomst asiel aanvragen. Multinationals met seizoensgebonden activiteiten in de landbouw en horeca doen er goed aan de komende uitvoeringscirculaires in de gaten te houden, die duidelijkheid moeten geven over de vraag of bestaande werkvergunningaanvragers nog kunnen overstappen op de asielprocedure.

Op middellange termijn kan het besluit een nieuwe golf van verzoeken tot herlocatie vanuit EU-partners stimuleren. Het ‘solidariteitsmechanisme’ van het Pact stelt Italië in staat jaarlijks de herlocatie van maximaal 30.000 erkende vluchtelingen te vragen, of een gelijkwaardige financiële bijdrage. HR-afdelingen doen er goed aan te volgen welke lidstaten ervoor kiezen beschermelingen van internationale bescherming over te nemen, aangezien dit de secundaire detachering van langdurige medewerkers zal bepalen.