Zwitserse wetgevers willen inreisverbod voor EU-burgers met een strafblad

De langdurige discussie in Zwitserland over hoe open de arbeidsmarkt moet zijn voor buitenlanders kreeg op 25 juni 2026 een nieuwe wending toen de Raad van Staten (de Eerste Kamer) stemde voor een verbod op het verlenen of verlengen van verblijfsvergunningen aan buitenlanders met een strafblad. Deze maatregel, die eerder in juni al werd gesteund door de Nationale Raad, richt zich expliciet op burgers van de Europese Unie en de EFTA, die momenteel bijna automatisch toegang hebben tot Zwitserse verblijfs- en werkvergunningen op basis van de Overeenkomst over de Vrije Beweging van Personen.

Voorstanders stellen dat deze maatregel de openbare veiligheid zal verbeteren en de administratieve last voor kantonnale migratiekantsoren, die recidivisten moeten monitoren, zal verminderen. Tegenstanders, waaronder de Bondsraad, waarschuwen dat Zwitserland wettelijk verplicht is het proportionaliteitsbeginsel toe te passen volgens zowel het vrijverkeer van personen-verdrag als de Schengenregels; kleine overtredingen zoals verkeersovertredingen mogen geen reden zijn om een vergunning te weigeren. Juridische experts wijzen er ook op dat Zwitserland volledige toegang tot het EU-gegevenssysteem voor strafregisterinformatie (ECRIS en het nieuwe ECRIS-TCN) nodig heeft om systematische controles uit te voeren, iets waarover nog geen afspraken zijn gemaakt.



Als de nieuwe regel wordt ingevoerd, moet elke EU/EFTA-aanvrager een uittreksel uit het strafregister van het land van herkomst overleggen. De kantonnale autoriteiten sturen deze gegevens door naar het Staatssecretariaat voor Migratie (SEM), dat beslist of een veroordeling reden is voor weigering. Multinationals vrezen dat de extra administratieve rompslomp intra-bedrijfsoverdrachten en last-minute projectopdrachten kan vertragen – vooral vanuit landen die geen elektronische documenten in het Engels, Duits, Frans of Italiaans uitgeven. Praktisch gezien moeten HR- en global-mobilitymanagers rekening houden met langere doorlooptijden. Bedrijven die sterk afhankelijk zijn van de rotatie van hoogopgeleide EU-medewerkers naar Zwitserse hoofdkantoren (zoals in de farmacie, fintech en horlogerie) kunnen gedwongen worden meer functies naar nabijgelegen EU-hubs te verplaatsen om onzekerheid te vermijden.

Immigratieadviseurs verwachten ook een toename van beroepsprocedures, omdat de motie geen duidelijkheid geeft over de ernst van overtredingen, wat kan leiden tot uiteenlopende praktijken tussen de kantons totdat er federale richtlijnen komen. Het voorstel gaat nu terug naar de Bondsraad, die uitvoeringswetgeving moet opstellen die in lijn is met de bilaterale EU-akkoorden. Brussel heeft zich nog niet publiekelijk uitgesproken, maar diplomaten waarschuwen achter de schermen dat discriminerende behandeling van EU-burgers een geschil kan veroorzaken binnen het gezamenlijke geschillenbeslechtingsmechanisme.

Een definitieve stemming wordt niet verwacht vóór eind 2027, maar de beslissing van donderdag geeft een duidelijk signaal: de politieke wil om strenger te controleren wie in Zwitserland mag wonen en werken neemt weer toe, nadat kiezers eerder deze maand het initiatief voor een “10-miljoenplafond” verwierpen.