Szwajcarscy ustawodawcy chcą zakazu wjazdu dla obywateli UE z kartoteką kryminalną

Długoletnia debata w Szwajcarii na temat otwartości rynku pracy dla cudzoziemców nabrała nowego, ostrego zwrotu 25 czerwca 2026 roku, gdy Rada Kantonów (izba wyższa) zagłosowała za zakazem przyznawania lub odnawiania zezwoleń na pobyt dla obcokrajowców z wyrokiem karnym. Uchwała, poparta już wcześniej w czerwcu przez Radę Narodową, dotyczy wprost obywateli Unii Europejskiej i EFTA, którzy obecnie korzystają z niemal automatycznego dostępu do szwajcarskich zezwoleń na pobyt i pracę na mocy Umowy o swobodnym przepływie osób. Zwolennicy argumentują, że środek ten zwiększy bezpieczeństwo publiczne i zmniejszy obciążenie administracyjne kantonalnych urzędów migracyjnych, które muszą monitorować recydywistów. Przeciwnicy, w tym Rada Federalna, ostrzegają, że Szwajcaria jest prawnie zobowiązana do stosowania zasady proporcjonalności zarówno na mocy umowy o swobodnym przepływie, jak i przepisów Schengen; drobne wykroczenia, takie jak naruszenia przepisów drogowych, nie mogą być podstawą do odmowy zezwolenia. Eksperci prawa zauważają również, że Szwajcaria musiałaby mieć pełny dostęp do europejskiego systemu informacji o rejestrach karnych (ECRIS i nowego ECRIS-TCN), aby przeprowadzać systematyczne kontrole, czego kraj jeszcze nie wynegocjował. W przypadku wprowadzenia nowej regulacji każdy wnioskodawca z UE/EFTA musiałby dostarczyć zaświadczenie o niekaralności z kraju pochodzenia. Władze kantonalne przekazywałyby te dane do Sekretariatu Stanu ds. Migracji (SEM), który decydowałby, czy wyrok jest podstawą do odmowy. Międzynarodowe firmy obawiają się, że dodatkowa biurokracja może opóźnić transfery pracowników w ramach firmy oraz szybkie delegacje projektowe – zwłaszcza z krajów, które nie wydają elektronicznych dokumentów w języku angielskim, niemieckim, francuskim lub włoskim. W praktyce menedżerowie HR i ds. mobilności międzynarodowej powinni przygotować się na dłuższe terminy realizacji. Firmy polegające na rotacji wysoko wykwalifikowanych pracowników z UE do szwajcarskich centrów (branże farmaceutyczna, fintech, zegarmistrzowska) mogą być zmuszone do przeniesienia części stanowisk do sąsiednich hubów w UE, by uniknąć niepewności. Doradcy imigracyjni spodziewają się też wzrostu liczby odwołań, ponieważ uchwała nie precyzuje progu powagi wykroczeń, co może prowadzić do różnic w praktyce kantonalnej, zanim zostaną wydane federalne wytyczne. Propozycja wraca teraz do Rady Federalnej, która musi przygotować przepisy wykonawcze zgodne z umowami bilateralnymi z UE. Bruksela nie skomentowała sprawy publicznie, ale dyplomaci prywatnie ostrzegają, że dyskryminacyjne traktowanie obywateli UE może wywołać spór w ramach wspólnego mechanizmu rozstrzygania sporów. Ostateczne głosowanie jest mało prawdopodobne przed końcem 2027 roku, jednak czwartkowa decyzja wyraźnie pokazuje, że polityczne poparcie dla zaostrzenia kontroli nad tym, kto może mieszkać i pracować w Szwajcarii, znów rośnie – po odrzuceniu przez wyborców inicjatywy „10-milionowego limitu” na początku tego miesiąca.