Zwitserland stroomlijnt ontwikkelingshulp en verhoogt het humanitaire budget – mogelijke gevolgen voor visa- en consulaire medewerkers

De Zwitserse Bondsraad wijdde een groot deel van zijn wekelijkse vergadering op 24 juni 2026 aan de toekomstige invulling van de Internationale Samenwerkingsstrategie 2029-32 van het land. De ministers kwamen overeen dat, hoewel het totale budget voor ontwikkelingshulp min of meer gelijk blijft op ongeveer 2,4 miljard CHF per jaar, het geld – en de mensen die het beheren – selectiever zullen worden ingezet. De verantwoordelijkheid per partnerland volgt een nieuwe “één land, één departement”-regel: de Zwitserse Ontwikkelingssamenwerkingsdienst (SDC) richt zich op lage-inkomenslanden die te maken hebben met acute armoede, gezondheidsproblemen of gedwongen migratie, terwijl het Staatssecretariaat voor Economische Zaken (SECO) zich bezighoudt met middeninkomensmarkten waar handel en investeringen prioriteit hebben. Programma’s in Latijns-Amerika worden teruggeschroefd en SECO krijgt de leiding over de samenwerking met de EU, de Westelijke Balkan en delen van Azië. Om middelen vrij te maken voor humanitaire hulp aan de frontlinie, keurde de Raad besparingen goed van ongeveer 113 miljoen CHF tussen 2027 en 2030. Ongeveer 100 banen zullen verdwijnen – tweederde daarvan onder lokaal aangestelde medewerkers bij Zwitserse ambassades en een derde binnen de federale administratie in Bern. Federale medewerkers zullen waar mogelijk worden herplaatst, maar het communiqué erkent dat sommige lokale medewerkers in het buitenland hun baan zullen verliezen. Bedrijfsreismanagers dienen er rekening mee te houden dat lokale medewerkers in Zwitserse visumafdelingen vaak de eerste controles en het plannen van afspraken verzorgen; minder personeel kan leiden tot langere verwerkingstijden op bepaalde posten, vooral in Latijns-Amerika waar de missies al dun bezet zijn. Humanitaire hulp komt als duidelijke winnaar uit de bus. Het aandeel van het samenwerkingsbudget stijgt van 26% nu naar ongeveer 40% in de volgende cyclus, wat de wereldwijde toename van door conflicten veroorzaakte ontheemding weerspiegelt. De Raad rechtvaardigde deze verschuiving door te wijzen op het feit dat tussen 2020 en 2025 maar liefst 13 aanvullende humanitaire kredieten bij het parlement zijn aangevraagd – meer dan het dubbele van het aantal in de voorgaande 14 jaar. De Zwitserse hulporganisatie krijgt de opdracht om eerst te reageren op acute crises en daarna over te schakelen op risicobeperking en veerkrachtmaatregelen wanneer conflicten langdurig blijken. De nieuwe aanpak erkent impliciet dat humanitaire operaties vaak snelle inzet van personeel, gespecialiseerde visa en uitzonderingen op de standaard Schengenregels vereisen. Belanghebbenden in zakelijke mobiliteit moeten twee praktische gevolgen in de gaten houden. Ten eerste betekent de scherpere geografische focus dat bedrijven die projecten uitvoeren in landen waar de samenwerking wordt afgebouwd (vooral delen van Latijns-Amerika) mogelijk minder ondersteuning van de ambassade krijgen voor economische promotie-evenementen en voor het afhandelen van werkvergunningen. Ten tweede kan de interne herplaatsing van federale medewerkers de besluitvorming over mobiliteitsgerelateerde dossiers – zoals quota voor derde landen of aanpassingen van de Schengencode – vertragen tijdens de overdrachtsperiode. Het Federaal Departement van Buitenlandse Zaken (FDFA) en het Departement van Economische Zaken (EAER) moeten uiterlijk in het voorjaar van 2028 een consultatiedocument over de nieuwe strategie opstellen, zodat bedrijven administratieve knelpunten kunnen signaleren voordat de hervormingen van kracht worden.