Hof van Justitie kan EU-rechters vragen uitspraak te doen over migrantenamnestie in Spanje

Slechts enkele uren voordat de regularisatieperiode sloot, gaf het Spaanse Hooggerechtshof twee procedurele bevelen uit die erop wijzen dat het Koninklijk Besluit 316/2026 mogelijk wordt voorgelegd aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU). Het hoogste gerechtshof behandelt klachten van de regionale overheden van Aragón en Valencia, die stellen dat de massale toekenning van verblijfsvergunningen in strijd is met de EU-regels voor terugkeer en asiel, evenals met het Migratie- en Asielpact van 2024. In haar bevelen vroeg de Administratieve Kamer aan de betrokken partijen – plus de staatsadvocaat – om binnen vijf dagen aan te geven of een prejudiciële vraag moet worden gesteld. De rechters wezen op twee omstreden bepalingen: automatische vergunningen van één jaar voor afgewezen asielzoekers die al met uitzetting worden geconfronteerd, en algemene verblijfsrechten voor iedereen die vóór 1 januari 2026 aanwezig is, ongeacht de eerdere status. Beide kunnen volgens hen in strijd zijn met EU-richtlijnen die vereisen dat onregelmatige migranten een terugkeersbesluit krijgen. Als de zaak wordt voorgelegd, kan het HvJ-EU 12 tot 18 maanden nodig hebben om een oordeel te geven. Cruciaal is dat het hof benadrukte dat het indienen van een verwijzing op zich de verwerking van de meer dan een miljoen aanvragen niet zal opschorten; succesvolle aanvragers krijgen nog steeds voorlopige toestemmingen. Toch brengt de dreiging van een EU-procedure juridische onzekerheid met zich mee voor bedrijven die van plan zijn geregulariseerde werknemers aan te nemen of personeel onder het nieuwe systeem naar Spanje over te plaatsen. Mobiliteitsmanagers binnen bedrijven doen er daarom goed aan de juridische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en contractclausules op te nemen die rekening houden met het risico van toekomstige beleidswijzigingen. Immigratieadvocaten verwachten dat Madrid zal aanvoeren dat de vergunningen beperkt zijn tot het Spaanse grondgebied en daarom verenigbaar zijn met de Schengenregels, maar erkennen dat de zaak een belangrijk precedent kan scheppen over de vraag of EU-wetgeving grootschalige nationale amnestieën toestaat. Politiek gezien geeft deze stap oppositiepartijen munitie die de regering ervan beschuldigen een “illegaal aantrekkings-effect” te creëren. Toch erkennen zelfs critici dat het intrekken van reeds toegekende vergunningen praktisch en maatschappelijk ontwrichtend zou zijn. Voorlopig kunnen werkgevers doorgaan met het aannemen van kandidaten die een positieve beslissing krijgen, maar zij doen er goed aan het Hooggerechtshof deze zomer nauwlettend te blijven volgen.