Parlament UE popiera utworzenie „centrów powrotów” poza Unią, aby przyspieszyć deportacje migrantów

W burzliwym głosowaniu w Brukseli 26 marca Parlament Europejski zatwierdził rozporządzenie, które znacznie ułatwi państwom członkowskim UE – w tym Belgii – przekazywanie odrzuconych wnioskodawców o azyl do ośrodków detencyjnych i przetwarzania poza granicami Unii. Przepis, przyjęty stosunkiem głosów 389 do 206 przy 32 wstrzymujących się, tworzy prawne ramy dla tzw. Europejskich Nakazów Powrotu (ERO) oraz „centrów powrotu”, które mogą być zakładane przez jedno lub kilka państw członkowskich poza terytorium UE. Po wpisaniu ERO do Systemu Informacyjnego Schengen, każde inne państwo strefy Schengen będzie mogło natychmiast egzekwować decyzję, eliminując lukę w egzekwowaniu, która od lat frustruje belgijskie służby imigracyjne.

Choć porozumienie ma charakter ogólnoeuropejski, zostało wynegocjowane i zatwierdzone w Brukseli, a jego wdrożeniem zajmie się Belgijski Urząd ds. Imigracji, który już teraz obsługuje około 25 000 spraw dotyczących powrotów rocznie. Pracodawcy w Belgii, którzy zatrudniają osoby spoza UE, powinni przygotować się na zaostrzone kontrole wyjazdowe: pracownicy przebywający nielegalnie będą szybciej usuwani z kraju, a firmy, które nie wyrejestrują odchodzących pracowników, mogą spodziewać się przyspieszonych kontroli zgodności.



Na poziomie politycznym belgijski rząd tymczasowy musi teraz wprowadzić do prawa krajowego limity czasowe na procedury weryfikacyjne (12 tygodni na odwołania), zanim porozumienie zacznie obowiązywać w czerwcu 2026 roku. Środowiska biznesowe uważnie obserwują koncepcję „centrów powrotu”. Partie prawicowe w belgijskim parlamencie federalnym, na czele z N-VA i Vlaams Belang, już apelują do przyszłej koalicji o dołączenie do wczesnych pilotażowych centrów negocjowanych przez Niemcy, Austrię, Danię, Grecję i Holandię. Organizacje broniące praw człowieka potępiają jednak głosowanie jako „historyczny krok wstecz”, który grozi przerzuceniem odpowiedzialności na kraje trzecie i osłabieniem ochrony uchodźców.

W praktyce na lotnisku w Brukseli czy porcie w Antwerpii nic nie zmieni się z dnia na dzień, ale firmy przemieszczające pracowników w strefie Schengen będą musiały wkrótce sprawdzać, czy dany pracownik nie ma aktywnego ERO, który mógłby skutkować nagłym odmówieniem wjazdu na granicy. Menedżerowie ds. mobilności powinni zweryfikować umowy delegacyjne, deklaracje wyjazdowe oraz procedury wyrejestrowania z systemu ubezpieczeń społecznych, aby zapewnić prawidłowe zakończenie pobytu. Firmy z rozbudowanymi łańcuchami podwykonawców – w branży budowlanej, logistycznej czy hotelarskiej – powinny spodziewać się dodatkowych pytań kontrolnych ze strony belgijskich inspektorów pracy po uruchomieniu wspólnej bazy danych dotyczącej powrotów.

Patrząc w przyszłość, przeciwnicy ustawy zapowiedzieli, że będą kwestionować poszczególne transfery przed Radą Stanu Belgii oraz Trybunałem Sprawiedliwości UE. Procesy te mogą opóźnić pierwsze deportacje z nowych centrów, ale większość analityków spodziewa się, że system zacznie działać w 2027 roku. Firmy powinny więc zakładać zaostrzenie egzekwowania przepisów i uwzględnić dodatkowy czas na rozpatrywanie wniosków o łączenie rodzin oraz długoterminowe wizy, które mogą podlegać bardziej wnikliwej kontroli.