Pakt UE w sprawie migracji i azylu wchodzi w życie, zmieniając system azylowy Belgii

Po dwóch latach przygotowań, Pakt UE w sprawie migracji i azylu wszedł formalnie w życie o północy 12 czerwca 2026 roku. Podpisany w 2024 roku i negocjowany głównie w Brukseli, pakiet reform zastępuje dotychczasowy patchwork 27 krajowych podejść jednym, prawnie wiążącym zestawem zasad dotyczących weryfikacji, rejestracji i przydzielania osób ubiegających się o azyl. W Belgii za wdrożenie od pierwszego dnia odpowiadają Urząd ds. Imigracji (DVZ/IBZ) oraz Federalna Agencja Azylowa (Fedasil), które w ostatnich miesiącach zatrudniły dodatkowo 340 pracowników, zainstalowały kioski biometryczne na lotnisku w Brukseli i porcie w Antwerpii oraz zaktualizowały wewnętrzne wytyczne, aby sprostać siedmiodniowemu terminowi weryfikacji na granicy.

Dla belgijskich firm korzystających z talentów spoza UE najważniejszą zmianą jest wprowadzenie ogólnoeuropejskiego Systemu Wjazdu/Wyjazdu oraz ulepszonej bazy danych Eurodac. Odciski palców i zdjęcia twarzy wszystkich obywateli spoza UE (dzieci od 6. roku życia) będą rejestrowane przy wjeździe; przekroczenie dozwolonego pobytu automatycznie wywoła alerty, które mogą utrudnić przyszłe wnioski o wizę Schengen. Menedżerowie ds. mobilności korporacyjnej zalecają więc zagranicznym pracownikom dokładne sprawdzanie stempli w paszportach oraz przechowywanie kart pokładowych jako dowodu terminowego wyjazdu.



Nowe przepisy wprowadzają także mechanizm solidarności, który zobowiązuje państwa członkowskie z poniżejśrednią liczbą wniosków azylowych do przyjmowania relokacji lub wpłacania środków do rocznego funduszu o wartości 1 miliarda euro. Belgijska minister spraw wewnętrznych Marie-Hélène Van den Berghe zapowiedziała, że Bruksela wybierze podejście mieszane: przyjmując do 1200 relokacji rocznie oraz przeznaczając 35 milionów euro na wsparcie granic zewnętrznych. Minister podkreśla, że takie „zrównoważone zaangażowanie” chroni reputację Belgii jako ośrodka humanitarnego, nie przeciążając jednocześnie niemal pełnych ośrodków recepcyjnych.

Organizacje praw człowieka z siedzibą w Brukseli, w tym Platforma Wsparcia Uchodźców, ostrzegają, że przyspieszone procedury graniczne mogą prowadzić do systematycznych zatrzymań i ograniczenia prawa do odwołania. Przygotowują już strategiczne sprawy sądowe, aby sprawdzić zgodność Paktu z Konstytucją Belgii oraz Europejską Konwencją Praw Człowieka.

W praktyce przepływy podróżnych służbowych nie powinny ulec zmianie: posiadacze wiz Schengen typu C lub belgijskich zezwoleń na pracę będą nadal korzystać z e-bramek. Większy wpływ będzie miał natomiast obszar operacyjny, gdzie przewoźnicy i obsługa naziemna muszą przesyłać Informacje o Pasażerach z Wyprzedzeniem (API) w ciągu dwóch godzin od odlotu, aby władze mogły wcześniej uzupełnić pliki Eurodac i wykryć potencjalne zagrożenia bezpieczeństwa przed lądowaniem. Firmy przenoszące duże grupy pracowników do Belgii powinny rozważyć dostosowanie harmonogramów wdrożenia, ponieważ wydawanie zezwoleń na pobyt może chwilowo się opóźnić, gdy urzędnicy przyzwyczajają się do nowych systemów informatycznych.