Austriacki Trybunał Konstytucyjny (VfGH) wydał przełomowy wyrok wzmacniający prawa niepełnosprawnych migrantów ubiegających się o naturalizację. W orzeczeniu opublikowanym 21 października 2026 roku sąd uchylił decyzję władz Salzburga, które odmówiły 36-letniemu obywatelowi Libanu przyznania austriackiego paszportu z powodu braku umiejętności języka niemieckiego na poziomie B1 oraz niezdania standardowego egzaminu z wiedzy obywatelskiej. Wnioskodawca cierpi na 80-procentową niepełnosprawność spowodowaną zespołem stresu pourazowego i depresją, a oficjalna opinia lekarska wskazała, że jego stan raczej się nie poprawi na tyle, by mógł nauczyć się języka. Sąd niższej instancji argumentował, że schorzenie może być uleczalne i nie jest „trwale” ograniczające, jednak VfGH uznał takie rozumowanie za dyskryminujące. Austriackie prawo dotyczące obywatelstwa przewiduje zwolnienia z wymogów językowych i obywatelskich, gdy stan zdrowia fizycznego lub psychicznego uniemożliwia ich spełnienie, jednak władze prowincjonalne stosują je bardzo oszczędnie. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wymóg udowodnienia, iż choroba nigdy się nie poprawi, nakłada na osoby niepełnosprawne nieuzasadniony ciężar i narusza konstytucyjny zakaz dyskryminacji. W praktyce wyrok zobowiązuje urzędy imigracyjne do akceptowania dobrze uzasadnionych opinii lekarskich, że nauka języka nie jest „racjonalnie oczekiwana”, bez konieczności przedstawiania trwałej prognozy. Prawnicy wskazują, że orzeczenie może ułatwić uzyskanie obywatelstwa dziesiątkom długoletnich mieszkańców z poważnymi niepełnosprawnościami, którzy wcześniej nie spełniali wymogów językowych. Pracodawcy zatrudniający cudzoziemców starających się o naturalizację powinni przeanalizować oczekujące wnioski w świetle nowego precedensu i przygotować się na krótsze terminy rozpatrywania, gdy zwolnienia będą przyznawane częściej. Dla austriackiego, napiętego rynku pracy decyzja ma także wymiar zatrzymania talentów. Wnioskodawca posiadał już długoterminowe pozwolenie na pobyt w UE oraz nieograniczony dostęp do rynku pracy; naturalizacja usunie teraz ostatnią przeszkodę w podróżach służbowych i elastyczności delegacji. Firmy od dawna wskazywały, że sztywne wymogi językowe zniechęcają wysoko wykwalifikowanych, ale niepełnosprawnych specjalistów do osiedlania się w Austrii. Wyrok sygnalizuje zmianę w kierunku bardziej inkluzywnego, indywidualnego podejścia, pozostawiając jednak ogólny wymóg poziomu B1 dla zdecydowanej większości kandydatów. Prawnicy imigracyjni zalecają, by pracodawcy i zespoły HR ds. mobilności zadbali o jak najszybsze zgromadzenie pełnej dokumentacji medycznej dla pracowników z niepełnosprawnościami i powoływali się na orzeczenie VfGH przy ubieganiu się o zwolnienia. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych nie wydało jeszcze zaktualizowanych wytycznych, ale obserwatorzy prawa spodziewają się nowych instrukcji dla prowincjonalnych wydziałów ds. obywatelstwa w ciągu najbliższych tygodni.
Źródło: Der Standard
