Ủy ban Thượng viện cảnh báo về “khủng hoảng MOS 2.0” khi hệ thống cư trú chỉ dùng kỹ thuật số bước vào giai đoạn thử nghiệm cuối cùng

Trong phiên họp ngày 23 tháng 2 năm 2026 của Ủy ban Thượng viện về Quản trị và Nội vụ, các quan chức phụ trách cải cách hệ thống di cư - CNTT của Ba Lan cho biết nền tảng Moduł Obsługi Spraw thế hệ thứ hai (MOS 2.0) hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm chấp nhận người dùng cuối cùng và dự kiến sẽ triển khai theo từng giai đoạn bắt đầu từ ngày 1 tháng 7. Hệ thống này sẽ thay thế hoàn toàn các đơn xin giấy phép cư trú tạm thời, vĩnh viễn và dài hạn tại EU, đồng thời tích hợp với Trung tâm Đăng ký Người nước ngoài (CUKR). Thứ trưởng Bộ Nội vụ Maciej Duszczyk thừa nhận năm 2026 sẽ là “năm đột phá nhưng cũng đầy thách thức” đối với các văn phòng tỉnh, khi họ phải số hóa khoảng 800.000 hồ sơ cũ, trong đó nhiều hồ sơ thuộc về công dân Ukraine, vào quy trình mới. Ông kêu gọi các thượng nghị sĩ ủng hộ dự luật tuyển dụng khẩn cấp, bổ sung 600 nhân viên hành chính và cấp 120 triệu PLN cho thiết bị quét và đào tạo. Đối với các bên liên quan trong lĩnh vực di chuyển lao động, phiên điều trần cung cấp những thông tin chi tiết hiếm hoi về vận hành. Người tham gia thử nghiệm cho biết MOS 2.0 sẽ cấp số thứ tự có dấu thời gian ngay khi mẫu đơn trực tuyến được gửi, chấm dứt việc xếp hàng trực tiếp tại các văn phòng di trú như hiện nay. Nhà tuyển dụng có thể theo dõi tiến trình hồ sơ theo thời gian thực và tải lên các tài liệu còn thiếu qua mạng, nhưng hệ thống sẽ tự động khóa đơn nếu người nộp thay đổi nhà tuyển dụng giữa chừng, buộc phải nộp lại hồ sơ và đóng phí mới. Ủy ban cũng xác nhận phí cấp giấy phép lao động sẽ tăng gấp bốn lần từ ngày 1 tháng 5 năm 2026 (từ 100 PLN lên 400 PLN cho lao động địa phương; từ 200 PLN lên 800 PLN cho lao động luân chuyển), nhằm đưa chi phí về mức trung bình EU và tài trợ cho quá trình chuyển đổi số. Các thượng nghị sĩ đề nghị chính phủ phát hành hướng dẫn sử dụng MOS bằng tiếng Anh và hoãn tăng phí cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhưng Bộ Nội vụ cho rằng “giá cả phản ánh chi phí” không thể trì hoãn. Doanh nghiệp nên đẩy nhanh việc gia hạn giấy phép đang chờ xử lý trong nước và dự trù chi phí tăng trong quý 2 và quý 3. Các bộ phận nhân sự cũng được khuyến nghị chuẩn bị chữ ký điện tử hồ sơ tin cậy cho người lao động nước ngoài, điều mà MOS 2.0 sẽ yêu cầu với tất cả ứng viên trên 18 tuổi.