Szwajcarsko-UE projekt umowy przewiduje bezwarunkowe stałe prawo pobytu dla obywateli UE po pięciu latach

Długoletnie starania Szwajcarii o ustabilizowanie relacji z Unią Europejską zrobiły znaczący krok naprzód 11 listopada 2025 roku, gdy w Bernie wyciekły szczegóły nowej, 1800-stronicowej umowy instytucjonalnej. Jednym z najbardziej przyciągających uwagę zapisów jest klauzula, która przyzna obywatelom UE prawo do automatycznego uzyskania **„zezwolenia na osiedlenie się” (zezwolenie C)** po pięciu kolejnych latach legalnego pobytu w Szwajcarii – bez obowiązku zdawania testów językowych czy integracyjnych, które obecnie obowiązują.

Jeśli zostanie zatwierdzona, ta zmiana może całkowicie odmienić status prawny szacowanych **700 000 obywateli UE, którzy już spełniają pięcioletni próg**, przekształcając obecne odnawialne zezwolenie B w stały status, dający nieograniczony dostęp do szwajcarskiego rynku pracy oraz świadczeń socjalnych. Organizacje biznesowe przyjęły tę propozycję z entuzjazmem, argumentując, że łatwiejszy dostęp do długoterminowego statusu pomoże firmom zatrzymać talenty na rynku pracy, który boryka się z poważnym niedoborem wykwalifikowanych pracowników – zwłaszcza w klastrach nauk przyrodniczych wokół Bazylei oraz dynamicznie rozwijającym się sektorze fintech w Zurychu.



Propozycja jest częścią szerszego pakietu mającego na celu zapewnienie Szwajcarii dalszego uprzywilejowanego dostępu do jednolitego rynku UE w zamian za bliższe dostosowanie się do unijnych przepisów dotyczących pomocy państwa, swobodnego przepływu osób oraz rozstrzygania sporów. Krytycy, na czele z prawicową Szwajcarską Partią Ludową (SVP), ostrzegają, że bezwarunkowa stałość może wywołać gwałtowny wzrost imigracji i obciążyć infrastrukturę mieszkaniową, opiekę zdrowotną oraz transport. Już zapowiedzieli referendum – zawsze istotny czynnik niepewności w szwajcarskiej polityce.

Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej potencjalna zmiana ma duże znaczenie. Obecnie osoby delegowane z UE po pięciu latach napotykają niepewność, ponieważ przejście z zezwolenia B na C zależy od decyzji władz kantonalnych i spełnienia kryteriów integracyjnych. Jeśli projekt umowy zostanie przyjęty, zespoły HR będą mogły planować **płynne długoterminowe delegacje oraz szybsze łączenie rodzin**, a pracownicy zyskają większą swobodę przy przeprowadzce między kantonami lub zmianie pracodawcy. Firmy powinny jednak przygotować się na okres przejściowy; Rada Federalna wskazała, że nowe przepisy dotyczące pobytu nie wejdą w życie wcześniej niż w 2027 roku, po zatwierdzeniu przez parlament w Bernie i Brukseli – a bardzo prawdopodobne jest także głosowanie powszechne.

W praktyce pracodawcy powinni rozpocząć audyt swojego personelu z UE, aby zidentyfikować osoby, które osiągną pięcioletni próg w latach 2026-27 i zaplanować budżet na ewentualne podwyższenie statusu prawnego. Powinni także śledzić towarzyszące przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ stały pobyt może wiązać się z nowymi obowiązkami w zakresie emerytur lub ubezpieczeń zdrowotnych. Na koniec zespoły ds. mobilności powinny wcześnie nawiązać współpracę z władzami kantonalnymi, z których wiele będzie potrzebować dodatkowych zasobów, aby poradzić sobie z zaległościami w automatycznym wydawaniu zezwoleń C po wejściu reformy w życie.