Ekspert prawa unijnego pozywa Niemcy o zakończenie przedłużających się kontroli granicznych

Kontrowersyjne kontrole wewnętrznych granic Niemiec, przywrócone w 2024 roku i wielokrotnie przedłużane, ponownie trafią do sądu. Werner Schroeder, profesor prawa europejskiego na Uniwersytecie w Innsbrucku i obywatel Niemiec, który codziennie przekracza granicę bawarsko-tyrolską, złożył pozew 27 listopada w Monachijskim Sądzie Administracyjnym. Wspiera go berlińskie Towarzystwo Praw Obywatelskich (GFF). Schroeder argumentuje, że powszechne kontrole naruszają artykuły 25-30 Kodeksu Granicznego Schengen, które dopuszczają kontrole jedynie jako ściśle czasowe wyjątki w przypadku „poważnego zagrożenia porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego”. Twierdzi, że kilka wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Bawarskiego Wyższego Sądu Administracyjnego już uznało podobne przedłużenia za niezgodne z prawem, a mimo to Federalna Policja nadal żąda okazania dokumentów tożsamości od pasażerów pociągów transgranicznych.

Skarga profesora wynika z incydentu z czerwca 2025 roku w pociągu regionalnym na trasie Kufstein (Austria) – Rosenheim (Niemcy), gdzie funkcjonariusze rzekomo użyli siły, by odebrać mu portfel po odmowie okazania dokumentów. Schroeder nazywa kontrole „symboliczną polityką”, która przynosi niewielkie korzyści w zakresie bezpieczeństwa, a jednocześnie ogranicza swobodę przemieszczania się pracowników i turystów. Od września 2024 roku Niemcy rozszerzyły tymczasowe kontrole z granicy austriackiej na wszystkie dziewięć granic lądowych; obecne, sześciomiesięczne przedłużenie obowiązuje do 15 marca 2026 roku.



Menadżerowie ds. mobilności biznesowej ostrzegają, że doraźne kontrole wydłużają podróże koleją i drogą o 15-30 minut na kluczowych korytarzach transalpejskich, wykorzystywanych przez kierowców ciężarówek i firmowe busy. Firmy logistyczne zgłaszają coraz więcej mandatów dla kierowców bez paszportów, mimo że przepisy UE zezwalają obywatelom unijnym na podróż bez dokumentów tożsamości. Pozew ma więc znaczenie wykraczające poza środowiska obrońców praw obywatelskich: producenci działający w systemach just-in-time obawiają się wzrostu kosztów, jeśli „wyjątek” Schengen stanie się normą.

Jeśli sąd w Monachium uwzględni skargę, Berlin może zostać zmuszony do zakończenia kontroli lub obrony ich przed Trybunałem Sprawiedliwości UE – co może zmienić standardy przestrzegania przepisów w całej Unii. Międzynarodowe korporacje powinny śledzić harmonogram sprawy (pierwsza rozprawa przewidziana na II kwartał 2026 roku) i poinformować pracowników przekraczających granice austriacką, polską lub czeską, by do czasu ostatecznego wyroku nadal nosili ważne dokumenty tożsamości.